Wolfgang Lehmacher cân nhắc liệu sự chuyển dịch đa phương thức vào nội địa tại Trung Đông có mang tính lâu dài hay không.
Ngày mà các tín hiệu theo dõi AIS qua eo biển Hormuz giảm chỉ còn một vài vệt nhỏ, vùng sa mạc đã bừng sáng. Những đoàn xe tải lăn bánh từ Salalah và Sohar, những đoàn tàu tập kết tại các bãi tàu của Saudi, và những thùng hàng vốn dĩ hướng về Jebel Ali đã được định tuyến lại qua Jeddah, các cảng của Oman và các hành lang nội địa. Những gì trông giống như sự ứng biến trong thời chiến, trên thực tế, là một sự chuyển dịch sâu sắc hơn: vùng Vịnh đang chuyển mình từ một vòi bơm dầu thành một tháp điều khiển cho các cầu đất liền, nơi quyết định dòng chảy thương mại của ai sẽ tiếp tục được duy trì khi các tuyến đường biển chìm vào bóng tối.
Các điểm nghẽn đã chuyển từ phần ghi chú trong các báo cáo rủi ro lên trang nhất của các mặt báo. Suez, Biển Đỏ và giờ đây là Hormuz không còn có thể được coi là những cú sốc cục bộ; chúng là những sự gián đoạn lặp đi lặp lại có khả năng định hình các quyết định trong những năm tới. Quy tắc cũ, vốn tối ưu hóa cho tuyến đường biển rẻ nhất và coi đất liền là giải pháp cuối cùng, đang được viết lại. Các hãng vận tải và chủ hàng hàng đầu đang thiết kế cho khả năng các eo biển bị đóng cửa, xây dựng các lộ trình vòng qua đường sắt và đường bộ đã được lên kế hoạch, đồng thời coi các tuyến đường biển và nội địa là một mạng lưới thống nhất, chứ không phải là những thế giới tách biệt.
Saudi Arabia đã dành nhiều năm để chuẩn bị cho thời điểm này. Theo Chiến lược Logistics và Giao thông Quốc gia, nước này đã mở rộng các cảng Biển Đỏ bao gồm Jeddah và Cảng King Abdullah. Quốc gia này cũng đã triển khai một hành lang vận tải đường sắt dài khoảng 1.700 km, kết nối các cảng vùng Vịnh như Dammam và Jubail với cửa khẩu Al-Haditha giáp Jordan. Các đoàn tàu có thể vận chuyển hàng trăm container và giảm đáng kể thời gian quá cảnh nội địa so với chỉ vận tải đường bộ. Những liên kết này tạo thành một cầu đất liền thực tế từ các cảng vùng Vịnh đến các cửa ngõ vùng Levant và Địa Trung Hải khi Hormuz hoặc Bab el-Mandeb bị hạn chế. Cùng với các tuyến đường bộ đã hình thành vào Jordan và xa hơn nữa, Bán đảo Ả Rập đang được đúc lại từ một ngõ cụt thành một bảng điều khiển trung tâm. Nó có thể định tuyến lại các dòng chảy giữa châu Á, châu Âu và châu Phi khi các tuyến đường biển bị đứt gãy.
Oman là trụ cột thứ hai. Khi rủi ro và chi phí bảo hiểm gia tăng quanh khu vực Hormuz, Salalah và Sohar đã trở thành các trung tâm chuyển hướng cho hàng hóa vốn từng đi thẳng vào các cảng vùng Vịnh phía trên, với khối lượng ngày càng tăng được vận chuyển bằng xe tải vào UAE và các quốc gia vùng Vịnh khác theo các thỏa thuận xuyên biên giới nhanh chóng nếu có. Những trục xoay này làm giảm sự tiếp xúc với vùng nước tranh chấp nhất và tạo ra một xương sống trên bộ tiến vào các thị trường cốt lõi của vùng Vịnh. Cùng với các cửa ngõ Biển Đỏ của Saudi Arabia và tuyến đường sắt, đường bộ hướng bắc, chúng tạo nền tảng cho một mạng lưới cầu đất liền vùng Vịnh đang nổi lên.
Về phía khu vực tư nhân, các hãng vận tải lớn đã ra mắt các sản phẩm cầu đất liền và đa phương thức khẩn cấp mang thương hiệu riêng, kết hợp đường biển, đường bộ và đường sắt (nếu có) thành các dịch vụ trọn gói (end-to-end). Một khi hàng hóa được dỡ xuống tại các cảng an toàn hơn phía nam Hormuz hoặc trên Biển Đỏ, chúng sẽ di chuyển vào nội địa bằng xe tải hoặc tàu hỏa đến các quốc gia vùng Vịnh phía trên. Tuy nhiên, các hạn chế về công suất vẫn tồn tại, với ưu tiên dành cho hàng hóa thiết yếu. Các đơn vị tích hợp và giao nhận cũng sử dụng các lộ trình này để giữ cho hàng hóa có giá trị cao tiếp tục di chuyển thông qua phương thức vận tải khả thi nhất. Kết quả là, khả năng phục hồi hiện là một tùy chọn có mức phí tương ứng. Những công ty đã lên kế hoạch đảm bảo công suất hợp đồng và các dịch vụ ưu tiên trên các tuyến đường vòng này sẽ hưởng lợi, trong khi những công ty không làm vậy phải đối mặt với tình trạng hàng tồn kho ứ đọng, vận chuyển hàng không khẩn cấp, hoặc các nhà máy phải chờ đợi linh kiện bị kẹt ở phía bên kia của điểm nghẽn.
Câu hỏi hiện nay là: Ai điều phối các lộ trình vòng? Quốc gia nào đặt ra các quy tắc cho cầu đất liền? Hãng vận tải nào đảm bảo công suất hành lang? Chủ hàng nào có quyền sử dụng các lộ trình này trong thời gian căng thẳng? Hãy giải quyết những điều này bằng bài kiểm tra ba bước: Lập bản đồ mức độ tiếp xúc với các điểm nghẽn. Đảm bảo ít nhất hai cầu đất liền vùng Vịnh làm phương án dự phòng. Theo dõi khả năng tiếp cận hành lang cùng với chi phí vận chuyển và dịch vụ.
Khi cuộc khủng hoảng làm lu mờ tuyến đường biển, quyền kiểm soát thương mại sẽ chuyển vào nội địa. Những ai đã xây dựng và đảm bảo được các cầu đất liền vùng Vịnh sẽ giữ cho hàng hóa tiếp tục lưu thông. Những người khác chỉ có thể đứng nhìn hàng hóa của mình phải chờ đợi.
Hồng Phúc
Nguồn: splash247
