)
Máy bơm dầu hoạt động trên mặt hồ Maracaibo, Cabimas, Venezuela
Cuộc xung đột giữa liên minh Mỹ - Israel với Iran đang đứng trước nguy cơ có khả năng gây ra tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu mỏ quy mô lớn nhất trong lịch sử, nếu lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục duy trì ở mức thấp hoặc bị đình trệ hoàn toàn.
Cơ sở hạ tầng năng lượng không phải là mục tiêu tấn công ban đầu của Iran. Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi sau hàng loạt vụ tập kích vào các cơ sở dầu khí tại Saudi Arabia và Qatar. Theo phân tích mới nhất từ S&P Global Energy, diễn biến này đã tạo ra một "cú sốc" dây chuyền cực kỳ nghiêm trọng đối với thị trường dầu mỏ và khí đốt toàn cầu.
Số liệu từ hệ thống theo dõi vận tải biển của S&P Global Energy Commodities cho thấy ngày 1/3, chỉ có vỏn vẹn 5 tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, so với khoảng 60 lượt tàu mỗi ngày ghi nhận trong thời gian gần đây.
Thời gian kéo dài của cuộc chiến là yếu tố mang tính quyết định. Nếu sự sụt giảm lưu lượng tàu chở dầu tiếp tục trong khoảng một tuần, đó sẽ là một sự kiện mang tính lịch sử. Nếu kéo dài hơn nữa, nó sẽ trở thành bước ngoặt lớn đối với thị trường dầu mỏ, khi giá dầu tăng lên để điều tiết nguồn cung khan hiếm và gây tác động đến thị trường tài chính.”
– Jim Burkhard, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận Nghiên cứu Dầu thô Toàn cầu tại S&P Global Energy.
Nguy cơ đứt gãy 15 triệu thùng dầu mỗi ngày
Trong hai tháng đầu năm nay, có 20,8 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỗi ngày được vận chuyển qua eo biển Hormuz, với 82% trong số đó hướng tới các thị trường châu Á. Khoảng 18% nguồn cung LNG toàn cầu cũng lưu thông qua eo biển này. Việc mất đi một phần lớn nguồn cung năng lượng nói trên có thể làm trầm trọng thêm các cú sốc về tài chính và kinh tế.
Bản phân tích cho biết, nếu các tàu chở dầu ngừng lưu thông qua eo biển, có tới 15 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỗi ngày — mà phần lớn là dầu thô — sẽ gặp rủi ro; con số chính xác sẽ phụ thuộc vào mức độ tận dụng các đường ống dẫn dầu của Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vốn có lộ trình tránh qua eo biển Hormuz.
Ngay cả khi sự gián đoạn nguồn cung chỉ ở mức trung bình trong phạm vi rủi ro — khoảng 7 đến 8 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày — con số này vẫn cao hơn khối lượng ban đầu gặp rủi ro khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine, hoặc khối lượng bị cắt khỏi thị trường sau khi Iraq tấn công Kuwait vào năm 1990.
"Dù chưa có gì là chắc chắn, nhưng rủi ro này là có thật. Tác động tiềm tàng đối với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và nền kinh tế thế giới có thể nghiêm trọng đến mức khó có thể hình dung ra một kịch bản tồi tệ nhất — khi không còn tàu chở dầu nào đi qua eo biển Hormuz — diễn ra trong một thời gian dài, nhưng điều đó hoàn toàn có khả năng xảy ra."
— Ông Jim Burkhard, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận Nghiên cứu Dầu thô tại S&P Global Energy
Cân bằng thị trường và triển vọng giá dầu: Từ dư thừa sang thâm hụt?
Trước khi các hành động quân sự bùng phát, báo cáo triển vọng năng lượng của S&P Global Energy dự báo sản lượng dầu thô toàn cầu sẽ vượt nhu cầu 1,4 triệu thùng/ngày trong quý I năm 2026, và duy trì mức trung bình 1 triệu thùng/ngày cho cả năm. Tuy nhiên, tình trạng sụt giảm lưu lượng tàu chở dầu cùng việc các cơ sở hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu tấn công có khả năng dẫn đến một sự chuyển dịch — thậm chí là một bước ngoặt lịch sử — từ trạng thái dư thừa sang thâm hụt nghiêm trọng. Điều này đồng nghĩa với việc giá dầu sẽ tăng cao đến mức đủ để điều tiết nguồn cung khan hiếm và kìm hãm nhu cầu.
"Những câu hỏi quan trọng hiện nay là: nguồn cung sẽ bị mất đi bao nhiêu, trong bao lâu và các cường quốc sẽ phản ứng như thế nào? Việc một kịch bản có khả năng gây ra sự biến động nguồn cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử đang được xem xét, tự thân nó đã là một điều đáng báo động," ông Daniel Yergin, Phó Chủ tịch S&P Global, nhận định.
Chris Lin
Nguồn: business-standard
