Thỏa thuận báo hiệu nỗ lực của liên minh nhằm tái thiết đội tàu và đối phó với Trung Quốc thông qua các xưởng đóng tàu Hy Lạp với công nghệ Hàn Quốc.
Mỹ được cho là sắp ký một “thỏa thuận đóng tàu ba bên” với Hàn Quốc và Hy Lạp, làm dấy lên kỳ vọng rằng các tàu chiến Mỹ có thể được đóng tại Hy Lạp bằng công nghệ của các nhà đóng tàu Hàn Quốc.
Theo Euractiv, một kênh thông tin về chính sách của Liên minh châu Âu, ngày 19 (giờ địa phương), Đại sứ Mỹ tại Hy Lạp - ông Kimberly Guilfoyle phát biểu tại một diễn đàn hôm 17 rằng: “Hàn Quốc, Mỹ và Hy Lạp sẽ sớm ký một thỏa thuận đóng tàu ba bên”, đồng thời cho biết thêm: “Ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Donald Trump là thiết lập các thỏa thuận với các đồng minh mà Mỹ sẽ tôn trọng và bảo vệ.
Cảnh sát Hy Lạp đứng gác tại lối vào khi cuộc đình công của công nhân diễn ra tại cảng Piraeus ở Athens vào ngày 6.
Giới quan sát trong ngành cho rằng ba quốc gia này có khả năng sẽ hợp tác trong lĩnh vực đóng tàu chiến. Ngày 18, tại lễ trình quốc thư của Đại sứ Hy Lạp tại Mỹ, Tổng thống Trump cho biết các tàu hộ vệ (frigate) mới của Hải quân Mỹ có thể được đóng tại Hy Lạp.
Ông Trump nói: “Chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận về việc khôi phục các xưởng đóng tàu lớn của nước Mỹ và đóng các tàu hộ vệ tại Hy Lạp nhằm tạo việc làm và cơ hội cho cả hai quốc gia.”
Ngày 13, Mỹ công bố “Kế hoạch Hành động Hàng hải Mỹ (MAP)” nhằm tái thiết ngành đóng tàu trong nước. Theo đó, các đơn hàng ban đầu sẽ được thực hiện tại xưởng đóng tàu của các nước đồng minh, sau đó thông qua đầu tư vào Mỹ, sẽ đóng tàu trong nước. Phát biểu của ông Trump về việc đóng tàu chiến của Hải quân Mỹ tại Hy Lạp được cho là dựa trên kế hoạch này.
Một số ý kiến trong ngành cho rằng Hàn Quốc sẽ đóng vai trò quan trọng trong hợp tác song phương thời gian tới, lưu ý đến năng lực đóng tàu của Hy Lạp còn hạn chế. Dù sở hữu các xưởng đóng tàu quy mô nhỏ, Hy Lạp được đánh giá chưa đủ khả năng chế tạo các tàu chiến đòi hỏi công nghệ cao.
Ông Kwon Hyo-jae, nhà nghiên cứu tại Khoa Kiến trúc Hải quân và Kỹ thuật Hải dương, Đại học Quốc gia Seoul, cho biết: “Mỹ bị ràng buộc bởi Đạo luật Jones trong việc chế tạo tàu hải quân trong nước bằng công nghệ và vốn nước ngoài”, đồng thời cho biết thêm: “Việc đóng tàu tại Hy Lạp với vốn và công nghệ Hàn Quốc là phương án khả thi.”
Một tàu chở dầu thuộc sở hữu của tập đoàn vận tải biển nhà nước Trung Quốc COSCO Shipping neo đậu ngoài khơi gần một cảng của Nga. COSCO Shipping hiện nắm quyền sở hữu cảng Piraeus tại Hy Lạp.
Một số ý kiến cũng cho rằng thỏa thuận đóng tàu ba bên như một biện pháp nhằm kiềm chế Trung Quốc, quốc gia đang gia tăng ảnh hưởng tại Hy Lạp. Tại cảng Piraeus — nơi đặt trụ sở của nhiều hãng tàu Hy Lạp thuộc quốc gia sở hữu đội tàu lớn nhất thế giới — Trung Quốc, quốc gia nắm giữ quyền khai thác cảng, có thể duy trì quan hệ chặt chẽ với các chủ tàu và gây ảnh hưởng và thúc đẩy việc đặt hàng tại các xưởng đóng tàu của mình. Từ góc nhìn của Mỹ, việc hợp tác chặt chẽ với Hy Lạp thông qua thỏa thuận đóng tàu được xem là một cách để hạn chế các đơn hàng của chủ tàu Hy Lạp tại các xưởng đóng tàu Trung Quốc.
Cảng Piraeus của Hy Lạp là cảng dỡ hàng lớn đầu tiên tại Địa Trung Hải đối với hàng hóa từ châu Á sang châu Âu sau khi đi qua kênh đào Suez; hiện tập đoàn vận tải biển nhà nước COSCO của Trung Quốc đang gia tăng ảnh hưởng tại đây bằng cách nắm giữ 67% cổ phần.
Dựa trên MAP và thỏa thuận đóng tàu ba bên, giới chuyên ngành nhận định rằng khi tỷ lệ tàu Hy Lạp được đóng bằng công nghệ Hàn Quốc tại các xưởng đóng tàu Mỹ tăng lên, ảnh hưởng của các nhà đóng tàu và hãng vận tải biển Trung Quốc tại Hy Lạp có thể suy giảm.
Ông Yang Jong-seo, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Hải ngoại thuộc Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc, cho biết: “Từ góc nhìn của Mỹ, ngoài việc khôi phục ngành đóng tàu, việc xây dựng một đội tàu thương mại chiến lược (các tàu do nhà nước chỉ định vận chuyển vật liệu chiến lược như dầu thô, khí tự nhiên trong thời bình và được triển khai cho hậu cần quân sự khi có chiến tranh hoặc trường hợp khẩn cấp) là thách thức lớn”, đồng thời cho biết thêm: “Hợp tác đóng tàu với Hàn Quốc và Hy Lạp là một phương án có thể đạt được cả hai mục tiêu này.”
Chris Lin
Nguồn: Chosun
