Nhu cầu đối với tàu container trung chuyển (feeder) đang gia tăng, do những thay đổi cấu trúcđược quan sát thấy trong suốt một năm qua. Trong báo cáo tuần mới nhất, hãng môi giới tàu biển Intermodal nhận định rằng “thị trường tàu container bước sang năm 2026 với tình hình khá trầm lắng, khi hoạt động giao dịch giảm bớt trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán của Trung Quốc vào ngày 17/2, sau đợt tăng đột biến về nhu cầu trong tháng 12 do các chủ hàng đẩy sớm kế hoạch vận chuyển trước kỳ nghỉ”.
Chỉ số giá cước vận tải container Thượng Hải (SCFI) đã giảm 7% so với tuần trước cũng như so với mức bình quân từ đầu tháng 1, song vẫn cao hơn mặt bằng đầu tháng 12. Đà giảm này được hỗ trợ một phần nhờ tác động tổng hợp của các yếu tố như thời tiết bất lợi gây gián đoạn hoạt động cảng, thời gian hành trình kéo dài, cùng mặt bằng cước cao đã được các hãng vận tải đàm phán từ sớm trong năm, tạo ra một nền tảng vững chắc hơn. Trong khi đó, thị trường cho thuê tàu định hạn tương đối ổn định và bền vững.
Theo ông Nikos Tagoulis, Chuyên gia phân tích cao cấp của Intermodal, “Tết Nguyên đán của Trung Quốc là yếu tố mùa vụ có tác động rất lớn đến nhu cầu trọng tải tàu container, khi các nhà máy thường bắt đầu giảm công suất khoảng hai tuần trước kỳ nghỉ và tình trạng thiếu hụt lao động. Mặc dù kỳ nghỉ lễ chính thức chỉ kéo dài 8 ngày, nhưng các gián đoạn trong hoạt động logistics thường kéo dài từ 3 đến 5 tuần trước và sau Tết, qua đó ảnh hưởng đáng kể đến sự vận hành thông suốt của chuỗi cung ứng tại Trung Quốc”.
Ông Nikos Tagoulis cho biết, “dù các yếu tố mùa vụ vẫn tiếp tục chi phối dòng chảy thương mại trong ngắn hạn, nhưng xu hướng cơ bản của thị trường hiện nay vẫn chịu tác động mạnh mẽ từ các diễn biến địa chính trị, với thời điểm lưu lượng tàu qua kênh đào Suez trở lại mức bình thường được xem là một biến số then chốt đối với thị trường vận tải container. Theo ông Tagoulis, các nhà khai thác đang áp dụng những chiến lược khác nhau: một số bắt đầu thận trọng nối lại hành trình qua Biển Đỏ, trong khi nhiều bên khác vẫn tiếp tục tránh khu vực này và chuyển hướng tàu vòng qua Mũi Hảo Vọng. Một chiến lược kết hợp (hybrid) cũng đã xuất hiện, theo đó hàng hóa có giá trị thấp được vận chuyển qua kênh đào Suez, còn các lô hàng giá trị cao vẫn được đưa đi theo những tuyến thay thế an toàn hơn. Nhìn chung, phần lớn các chuyến tàu vẫn né tránh Biển Đỏ, BIMCO báo cáo lưu lượng quá cảnh trong đầu tháng 1 đã giảm khoảng 60% so với ba năm trước. Các chủ tàu nhìn chung đang áp dụng cách tiếp cận “chờ đợi và quan sát”, theo dõi sát diễn biến tình hình khi an ninh khu vực có dấu hiệu ổn định hơn, tuy nhiên lực lượng Houthi đe dọa sẽ có các cuộc tấn công mới. Mặc dù việc vận chuyển qua kênh đào Suez mang lại nhiều lợi ích hoạt động cho các nhà khai thác như rút ngắn thời gian hành trình, tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải khí nhà kính. nhưng ở góc độ thị trường, nếu lưu lượng tàu qua Suez tăng mạnh trở lại, sẽ làm giảm số tấn-dặm vận chuyển, và làm tăng nguồn cung trọng tải khả dụng, qua đó tạo áp lực giảm giá cước vận chuyển.
Chuyên gia phân tích của Intermodal cho biết, “rủi ro địa chính trị gia tăng, cùng với các căng thẳng thương mại trong năm 2025 và làn sóng chính sách bảo hộ gia tăng sau đó, đã dẫn đến những thay đổi cấu trúc trong thị trường vận tải container, định hình lại các mô hình thương mại, đồng thời thúc đẩy sự hình thành của nhiều tuyến thương mại khu vực hơn. Xuất khẩu của Trung Quốc đang dần dịch chuyển khỏi thị trường Hoa Kỳ, chuyển hướng mạnh sang châu Âu và các thị trường ASEAN, trong khi khối lượng container nội Á cũng ghi nhận xu hướng tăng lên rõ rệt. Sự gia tăng thương mại khu vực đã thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi hơn mô hình hoạt động trung tâm và vệ tinh (hub-and-spoke) hàng hóa được tập trung tại các cảng trung tâm có vị trí chiến lược, sau đó phân phối tiếp bằng các tuyến tàu trung chuyển (feeder) tới các cảng vệ tinh. Mô hình hub-and-spoke mang lại nhiều lợi thế cho các hãng vận tải, bao gồm nâng cao độ tin cậy về lịch trình, tối ưu hóa hiệu suất khai thác đội tàu và rút ngắn thời gian vận chuyển. Đáng chú ý, liên minh Gemini (Maersk và Hapag-Lloyd) hiện đang vận hành đội tàu theo mô hình này, trong khi Premier Alliance (ONE, HMM và Yang Ming) cũng đã công bố kế hoạch tái cấu trúc mạng lưới dịch vụ của mình thành mô hình hub-and-spoke, dự kiến triển khai từ tháng 4 tới.
Hãng môi giới tàu biển này cho biết, “những thay đổi trong dòng chảy thương mại, kết hợp với sự thay đổi về nhân khẩu học của đội tàu, đã thúc đẩy phân khúc tàu container trung chuyển (feeder). Nhu cầu ngày càng tăng đối với tàu feeder, trong bối cảnh đội tàu hiện hữu đang già hóa — với độ tuổi bình quân 15,5 năm so với mức trung bình 13 năm của đội tàu 20 năm tuổi, và 33% tổng trọng tải đã trên 20 năm tuổi — đã thúc đẩy hoạt động đóng mới tăng mạnh trong năm 2025. Theo đó, tổng cộng 206 tàu feeder đã được đặt hàng, tăng mạnh so với 118 tàu của năm 2024, đẩy tỷ lệ đơn đặt hàng trên tổng số tàu từ 4,9% lên 9,6% so với cùng kỳ năm trước, theo đánh giá của Intermodal.
Intermodal kết luận rằng, “Nhìn chung, dự kiến đội tàu container sẽ tăng trưởng chậm hơn vào năm 2026 so với năm 2025, với mức tăng 5% so với 7% của năm trước. Hoạt động phá dỡ tàu trong năm 2025 khá trầm lắng, khi chỉ có 11 tàu container (chủ yếu là tàu feeder cỡ nhỏ) được đưa đi tháo dỡ so với 58 tàu năm 2024 và 82 tàu năm 2023.
Về phía cầu, dự kiến khối lượng hàng hóa vận chuyển (tính theo TEU) sẽ tăng 2,5% vào năm 2026, giảm so với mức tăng 4% của năm 2025. Tuy nhiên, sự chuyển dịch sang các tuyến vận tải ngắn hơn (short haul) được ước tính sẽ làm giảm số tấn-dặm khoảng 0,6% trong năm 2026.
Với những điều trên, Intermodal nhận định triển vọng thị trường vận tải container năm 2026 đối mặt với áp lực đáng kể lên giá cước vận chuyển. Hoạt động quá cảnh qua kênh đào Suez sẽ đóng vai trò then chốt, bởi việc các chuyến tàu dần quay trở lại tuyến này có thể gây áp lực lên giá cước trong một thị trường do nguồn cung chi phối.
Các nhà khai thác hiện vẫn đang đánh giá tình hình an ninh tại Biển Đỏ, đồng thời điều chỉnh chiến lược khai thác đội tàu nhằm thích ứng với sự chuyển dịch cấu trúc sang các mô hình thương mại mang tính khu vực hơn.
Chris Lin
Nguồn: hellenicshipping
