Ngành hàng hải hiện chiếm khoảng 3% tổng lượng phát thải CO₂ của Liên minh Châu Âu (EU), tương đương 145,2 triệu tấn CO₂ trong năm 2024. Theo các chính sách hiện hành, phát thải từ vận tải biển có thể chiếm tới 1/3 tổng lượng phát thải của toàn ngành giao thông vận tải vào năm 2050.
Từ 5-7% lượng khí thải này - tương đương 6,5 triệu tấn CO2 - phát sinh tại các cảng, làm suy giảm chất lượng không khí, làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến sức khỏe cư dân cũng như người lao động tại khu vực cảng. Năm 2023, các tàu phà tại châu Âu đã thải ra 6.848 tấn SOx, 64.486 tấn NOx và 2.367 tấn bụi mịn PM2.5 tại các cảng; trong khi đó, năm 2022, 218 tàu du lịch của châu Âu đã thải ra lượng oxit lưu huỳnh (SOx) tương đương với 1 tỷ xe ô tô.
Quy định về Hạ tầng Nhiên liệu Thay thế (AFIR) được xem là rất cần thiết để giảm lượng khí thải này. Quy định này yêu cầu các cảng phải cung cấp điện trên bờ cho một số nhóm tàu nhất định vào năm 2030, và phải có đủ cơ sở hạ tầng tiếp nhiên liệu thay thế trên khắp các vùng biển châu Âu.
Tuy nhiên, cả hai chỉ thị đều chưa đủ để thực hiện việc giảm phát thải carbon hoàn toàn, vì chỉ thị về điện khí hóa chỉ nhắm vào một phần nhỏ trong tổng số tàu thuyền, và chỉ thị về nhiên liệu chỉ đề cập đến cơ sở hạ tầng khí đốt (hóa thạch).
Transport & Environment (T&E) hoan nghênh động thái kêu gọi cung cấp bằng chứng của Ủy ban châu Âu, cùng cam kết thúc đẩy việc triển khai hạ tầng nhiên liệu thay thế, bao gồm điện khí hóa trong lĩnh vực vận tải biển. Do đó, đợt xem xét hiện tại là cơ hội để phát đi tín hiệu pháp lý rõ ràng, phù hợp với Chiến lược Cảng biển và các mục tiêu khí hậu của châu Âu, rằng các cảng sẽ là những trung tâm năng lượng xanh quan trọng.
Cần có một quy định toàn diện và tham vọng hơn để giảm thiểu một cách có hệ thống lượng phát thải tại cảng, cải thiện chất lượng không khí tại các cảng thuộc EU và bảo vệ sức khỏe cộng đồng địa phương. Bên cạnh lợi ích trước mắt về khí hậu và y tế, nó sẽ hỗ trợ phát triển công nghệ điện khí hóa và nhiên liệu sạch, cải thiện điều kiện làm việc của thuyền viên, đồng thời tăng cường an ninh năng lượng cho Châu Âu trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn.
Chris Lin
Nguồn: transportenvironment.org
