Nhiều người vẫn lầm tưởng Panama Canal là một con kênh đào ngang mực biển. Thực tế, đây là một hệ thống âu tàu nâng – hạ mực nước cực kỳ phức tạp, cho phép tàu được đưa lên cao khoảng 26 m so với mực nước đại dương để vượt qua hồ Gatún – trung tâm vận hành của toàn tuyến.
Cách một con tàu vượt hai đại dương
Từ phía Đại Tây Dương, tàu đi vào cụm âu Gatún Locks và được nâng dần bằng nước ngọt. Sau đó, tàu di chuyển ngang qua hồ Gatún trước khi lần lượt đi qua Pedro Miguel và Miraflores Locks để hạ thấp xuống mực nước Thái Bình Dương.
Toàn bộ hành trình dài khoảng 82 km, mất trung bình 8–10 giờ cho mỗi lượt tàu.
Vì sao kênh đào Panama có sức ảnh hưởng toàn cầu?
Kênh đào này giúp rút ngắn tới 13.000 km so với hành trình vòng qua mũi Nam Mỹ, đóng vai trò huyết mạch của các tuyến thương mại Á – Mỹ – châu Âu. Mỗi quyết định vận hành tại đây có thể tác động trực tiếp đến giá cước, lịch tàu và dòng chảy thương mại toàn cầu.
Panamax và NeoPanamax – kích thước quyết định tuyến hành trình
Toàn bộ thiết kế kỹ thuật của kênh đào Panama xoay quanh giới hạn kích thước tàu, hình thành nên chuẩn Panamax kinh điển: dài tối đa khoảng 294 m, rộng 32,31 m, mớn nước khoảng 12 m, sức chở 4.500–5.000 TEU.
Cuộc mở rộng năm 2016 đưa ra chuẩn NeoPanamax, cho phép tàu dài tới 366 m, rộng 49 m, mớn nước 15,2 m và chở 14.000–15.000 TEU, với điều kiện phải đi qua các cụm âu mới Agua Clara và Cocolí.
Nước ngọt – yếu tố sống còn
Mỗi lượt tàu qua kênh tiêu tốn hàng trăm nghìn m³ nước ngọt. Khi mực nước hồ Gatún xuống thấp, tàu buộc phải giảm mớn nước hoặc cắt tải; thậm chí, các đợt hạn hán từng khiến Panama giảm mạnh số lượt tàu, kéo theo tác động tức thì đến giá cước toàn cầu.
Bài học chiến lược cho ngành vận tải biển
Kênh đào Panama cho thấy thiết kế tàu không chỉ phụ thuộc tuyến khai thác, mà còn phụ thuộc vào “cửa ngõ” kỹ thuật. Chỉ một thay đổi nhỏ về mớn nước hay chiều rộng cũng có thể quyết định con tàu đi thẳng hay phải vòng cả lục địa.
Không chỉ là một công trình giao thông, kênh đào Panama thực chất là cỗ máy điều tiết thương mại thế giới – nơi mực nước quyết định trọng tải, và kích thước con tàu có thể định hình toàn bộ hành trình logistics toàn cầu.
Chris Lin
Nguồn: Tổng hợp
