"AI là tiêu điểm của năm 2025, nhưng chính câu chuyện về dữ liệu ẩn chứa bên trong mới quyết định ngành hàng hải có thể ứng dụng nó đến mức nào", theo nhận định của ông Denis Morais, Giám đốc điều hành của SSI.
12 tháng tới sẽ chứng kiến sự tiến bộ đáng kể và có thể đo lường được trong cách ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế và đóng tàu. Có rất nhiều sự kỳ vọng vào AI, và điều đó là hoàn toàn hợp lý. Nhưng cũng như nhiều công nghệ mang tính đột phá khác, chúng ta thường đánh giá quá cao tác động ngắn hạn và đánh giá thấp tiềm năng dài hạn của nó.
AI sẽ phát triển nhanh hơn các làn sóng ứng dụng công nghệ trước đây, nhưng giá trị thực sự của nó sẽ được bộc lộ theo thời gian khi ngành công nghiệp thích ứng.
Ngành đóng tàu vốn có đặc thù phức tạp. Mặc dù chúng ta tạo ra một lượng dữ liệu khổng lồ, nhưng phần lớn trong số đó lại bị phân mảnh, nằm rải rác trong các bảng tính, cơ sở dữ liệu tùy chỉnh và các công cụ rời rạc. Để AI mang lại giá trị thực sự, chúng ta cần đầu tư vào việc cấu trúc và kết nối dữ liệu đó theo những phương thức có khả năng mở rộng. Đây không chỉ là một thách thức về mặt kỹ thuật, mà còn là một thách thức về văn hóa và vận hành.
Trong ngắn hạn, các cơ hội đáng kể trong việc lập kế hoạch và lên lịch trình — những lĩnh vực vốn giàu dữ liệu có cấu trúc và đã sẵn sàng để tối ưu hóa. AI có thể giúp chúng ta đưa ra quyết định tốt hơn và nhanh hơn, từ việc sắp xếp trình tự công việc hiệu quả cho đến dự báo các "điểm nghẽn" trước khi chúng thực sự xảy ra.
Bảo trì, sửa chữa và đại tu (MRO) cũng là những lĩnh vực khác để ứng dụng AI. Công nghệ AI nhận diện hình ảnh, vốn đã được chứng minh hiệu quả trong các lĩnh vực như y tế, có thể được huấn luyện trên dữ liệu hình ảnh lịch sử của tàu bè để nhận diện các vấn đề như nứt gãy sớm hoặc ăn mòn. Dữ liệu sẵn có, các mô hình AI ngày càng hoàn thiện, và hiệu quả đầu tư (ROI) là rất rõ ràng thông qua việc chẩn đoán nhanh hơn, giảm thiểu các sự cố bất ngờ và nâng cao độ an toàn cho tàu.
AI sẽ đóng vai trò then chốt trong công tác thiết kế và mô hình hóa như thiết kế chức năng, thiết kế chi tiết và thậm chí là thiết kế tạo sinh (generative design). Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đó, chúng ta cần đặt nền móng ngay từ bây giờ bằng cách cải thiện quy trình thu thập, cấu trúc và chia sẻ dữ liệu xuyên suốt toàn bộ vòng đời của một con tàu.
Thách thức các trật tự hiện có
Một khía cạnh thường bị bỏ qua là việc AI sẽ tái định hình mối quan hệ giữa các xưởng đóng tàu và các tổ chức phân loại. Khi AI bắt đầu hỗ trợ việc thẩm định thiết kế và kiểm tra mức độ tuân thủ, chúng ta buộc phải xem xét lại cách thức diễn giải, xác minh và áp dụng các quy định trong ngành. Sự thay đổi đó sẽ không diễn ra trong ngay lập tức, nhưng nó sẽ thay đổi căn bản cách chúng ta hợp tác trong toàn ngành hàng hải.
Một khía cạnh khác chính là vai trò của AI trong việc thu hẹp khoảng cách giữa ý đồ kỹ thuật và thực tế vận hành. Ngành đóng tàu vốn nhiều những giả định được đặt ra ngay từ giai đoạn thiết kế những giả định này ảnh hưởng đến quá trình thi công và đưa vào vận hành.
AI có tiềm năng làm sáng tỏ những giả định đó, kiểm chứng chúng dựa trên kết quả thực tế và giúp các đội nhóm đưa ra quyết định chính xác hơn ngay từ giai đoạn đầu. Vòng phản hồi đó là điều mà ngành đóng tàu gặp khó khăn trong việc hoàn thiện, và AI chính là chìa khóa để biến điều đó trở thành hiện thực.
Tác động lớn cuối cùng chính là cách AI đang thay đổi tính kinh tế của việc thử nghiệm. Trước đây, việc thử nghiệm một ý tưởng mới trong đóng tàu thường rất tốn kém và mất thời gian. Với AI, chi phí chạy mô phỏng, phân tích dữ liệu lịch sử hay tạo mẫu các quy trình làm việc mới đã giảm đi đáng kể.
Sự thay đổi này cho phép các xưởng đóng tàu khám phá nhiều lựa chọn hơn, thất bại nhanh hơn và lặp lại một cách thông minh hơn. Đó không chỉ là việc chi tiêu để tiết kiệm, mà là chi tiêu để học hỏi, và đó là sự thay đổi tư duy mà chúng ta đang bắt đầu thấy trong toàn ngành.
Quản trị kỳ vọng
Chúng ta chưa bao giờ thấy các xưởng đóng tàu cởi mở hơn trong việc đầu tư vào công nghệ như hiện nay, đặc biệt là đối với trí tuệ nhân tạo (AI). Ngày càng có nhiều người nhận ra rằng chi phí của việc không đầu tư đang bắt đầu vượt quá chi phí của việc áp dụng. Ngành công nghiệp này luôn thận trọng, và có lý do chính đáng, nhưng cuộc thảo luận đã chuyển từ việc “có nên chi tiêu không” sang “nên chi tiêu vào đâu?”.
Điểm khác biệt lần này nằm ở tốc độ đưa ra quyết định. Các xưởng đóng tàu không chỉ phân bổ ngân sách cho các sáng kiến liên quan đến AI, mà còn nhanh chóng thử nghiệm và xác nhận các ý tưởng. Nhiều đơn vị đang chủ động hợp tác với các chuyên gia để triển khai những dự án thí điểm tập trung; họ không nhất thiết kỳ vọng vào một sự thay đổi ngay lập tức, mà để hiểu những gì có thể và giá trị nằm ở đâu.
Tuy nhiên, chúng ta cần sự tập trung và kỷ luật. Sẽ có những thành công và cả những sai lầm, bởi AI không phải là chiếc đũa thần. Giống như bất kỳ công nghệ nào, sự thành công của AI phụ thuộc vào việc nó được ứng dụng như thế nào vào các vấn đề kinh doanh thực tế. Những dự án có sức tác động lớn nhất thường là những dự án bắt đầu bằng việc thấu hiểu rõ ràng các thách thức và có cái nhìn thực tế về cách AI có thể giúp giải quyết chúng.
Chúng ta cũng không nên phóng đại vị thế hiện tại của mình. Ngành đóng tàu vẫn đang ở những giai đoạn đầu trong việc nắm bắt toàn bộ tiềm năng của AI. Có sự hào hứng, nhưng cũng cần có kỷ luật và sự rõ ràng. Thách thức không chỉ dừng lại ở khía cạnh kỹ thuật, mà còn nằm ở việc gắn kết con người, quy trình và dữ liệu để AI có thể được ứng dụng một cách có ý nghĩa. Nhiệm vụ của chúng ta hiện nay chính là đặt nền móng cho tiến trình đó.
Chris Lin
Nguồn: ship-technology
