Hỏa hoạn vẫn là thách thức lớn nhất đối với các thuyền viên trên tàu container, và báo cáo mới nhất từ ngành hàng hải cho thấy số vụ cháy đã gia tăng trong ba năm qua.
Theo báo cáo mới nhất của Diễn đàn An toàn Tàu Container (CSSF), có đến 43% tổng số vụ hỏa hoạn xảy ra ở khoang động cơ và khoang máy móc — hiện vẫn chiếm đa số các trường hợp. Trong khi đó, mối quan ngại ngày càng tăng xung quanh các rủi ro hàng hóa liên quan đến pin lithium-ion và khối lượng sản phẩm chạy bằng pin đang được vận chuyển ngày càng nhiều thông qua chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cuộc họp của 42 thành viên CSSF diễn ra gần đây ở Athens được báo cáo hỏa hoạn đang là một trong những thách thức an toàn khó giải quyết nhất của ngành vận tải container, và dữ liệu mới nhất cho thấy xu hướng này vẫn đang diễn biến theo chiều hướng xấu đi.
Ông Swapnodeep (Swapan) Mondal, Giám đốc điều hành Tập đoàn phụ trách Khai thác và Dịch vụ dùng chung của Anglo-Eastern Ship Management, đồng thời là Chủ tịch thứ hai của Hội đồng Quản trị CSSF, cho biết tại cuộc họp có số lượng thành viên tham dự đông nhất trong lịch sử 12 năm của CSSF rằng tần suất các vụ cháy trên đội tàu thành viên đã tăng năm thứ ba liên tiếp; tần suất các sự cố hàng hải (navigational incidents) cũng tiếp tục gia tăng trong khi các chỉ số đánh giá chất lượng kiểm tra của hoạt động Kiểm tra Nhà nước đối với cảng biển (Port State Control – PSC) suy giảm ngay cả khi các chỉ số an toàn tổng thể vẫn ghi nhận sự cải thiện.
“Những tín hiệu này cho thấy tầm quan trọng của các chỉ số hiệu quả hoạt động (KPI) mang tính cảnh báo sớm và nhạy cảm với rủi ro. Sự kết hợp này - cải thiện các chỉ số phản ánh kết quả trong quá khứ (lagging indicators) nhưng làm suy yếu các tín hiệu dẫn dắt - chính là lý do tại sao tính phù hợp và cấu trúc của KPI lại quan trọng như vậy.”
Để làm rõ hơn kết quả này, CSSF đo lường tần suất hỏa hoạn dựa trên số vụ cháy xảy ra trên mỗi 1.000 ngày quản lý tàu — tức tổng số ngày mà các tàu thuộc sở hữu của các thành viên hoạt động dưới sự quản lý của họ.
Trên cơ sở đó, tỷ lệ trung bình toàn đội tàu ở mức 0,15 vào năm 2025, tăng từ mức 0,14 của năm 2024 và 0,12 của năm 2023, đánh dấu năm tăng thứ ba liên tiếp kể từ mức thấp nhất là 0,07 ghi nhận vào năm 2022. Mặc dù con số này vẫn thấp hơn mức đỉnh 0,17 của thập kỷ được ghi nhận vào năm 2019, nhưng chính chiều hướng gia tăng liên tục trong nhiều năm — chứ không phải biến động của bất kỳ năm nào — mới là điều khiến các thành viên phải lưu tâm, bởi nó cho thấy một xu hướng chứ không phải là một sự kiện không lặp lại.
Hơn nữa, dữ liệu cho thấy nơi bắt nguồn của các vụ hỏa hoạn thông qua phân tích vị trí cháy — theo dõi 13 vị trí khác nhau trên tàu, lần đầu tiên được đưa vào báo cáo của CSSF năm 2023.
Số liệu cho thấy khoang động cơ và khoang máy móc chiếm khoảng 43% tổng số vụ cháy được ghi nhận vào năm 2025. Đây là tỷ lệ lớn nhất và nhất quán với năm 2024, khi các khoang này cũng là nơi xảy ra cháy nhiều nhất.
Các vụ cháy trên boong (bao gồm cả cháy liên quan và không liên quan đến hàng hóa), cùng với các vụ hỏa hoạn bên trong khu vực sinh hoạt của thuyền viên, chiếm phần lớn trong 57% số vụ việc còn lại.
Sự tập trung hỏa hoạn tại khoang động cơ và khoang máy móc là điều đáng chú ý, bởi nó chỉ ra một nhóm rủi ro mà các nguyên nhân gốc rễ — như công tác bảo dưỡng, hệ thống nhiên liệu, dầu bôi trơn và khả năng phát hiện sớm — phần lớn đều nằm trong tầm kiểm soát của chính các đơn vị khai thác tàu.
Ngược lại, ngành vận tải biển đang phải đối mặt với một thách thức riêng biệt và dai dẳng khác là các vụ cháy liên quan đến hàng hóa, trong đó nguyên nhân sâu xa thường nằm ở các khâu trước của chuỗi cung ứng.
Theo Nhóm quốc tế các Câu lạc bộ Bảo hiểm và Bồi thường (International Group of P&I Clubs), các vụ cháy tàu đang xảy ra với tần suất trung bình 10 ngày một vụ. Do đó, việc xác định vị trí, loại hỏa hoạn và xử lý hỏa hoạn trên tàu container đang trở nên vô cùng quan trọng.
Ông Elias Psyllos, Phó Chủ tịch T&T Salvage, đã nói một cách thẳng thắn rằng việc xác định vị trí bắt nguồn của một đám cháy trên một tàu container cỡ lớn gần như là điều bất khả thi, khi con tàu đó đang chở theo hàng nghìn container.
“Theo báo cáo từ Nhóm quốc tế các Câu lạc bộ Bảo hiểm và Bồi thường (International Group of P&I Clubs) dựa trên dữ liệu và phạm vi riêng của họ, với tần suất hỏa hoạn xảy ra khoảng 10 ngày một vụ, việc khống chế đám cháy và đào tạo thuyền viên là những yếu tố tối quan trọng”, ông Psyllos cho biết, đồng thời chỉ ra sự khác biệt giữa đào tạo thủy thủ tiêu chuẩn và khả năng của lính cứu hỏa hàng hải chuyên nghiệp.
Ông Søren Thuen, Người được chỉ định trên bờ (DPA) kiêm Trưởng bộ phận An toàn đội tàu tại Maersk, đồng thời là Chủ tịch đầu tiên của Hội đồng Quản trị CSSF, đã chia sẻ về cách hãng tàu Maersk rà soát lại danh mục các giải pháp ứng phó trước tình trạng gia tăng các vụ cháy liên quan đến pin lithium.
Bài thuyết trình đã giới thiệu những cải tiến về mặt thiết kế vượt ra ngoài các tiêu chuẩn theo quy định và các nghiên cứu mới về công nghệ phát hiện sớm dựa trên nhiệt độ — một lĩnh vực đang ngày càng thu hút sự quan tâm của toàn ngành hàng hải.
Nguyên nhân gốc rễ — việc khai báo sai hàng hóa — vẫn là một thách thức.
Pin lithium-ion được tích hợp trong các mặt hàng tiêu dùng vẫn tiếp tục được đưa vào hệ thống vận chuyển container mà không qua khai báo, và việc thực thi vẫn không nhất quán giữa các khu vực pháp lý.
Nhiều diễn giả đã kêu gọi chuẩn hóa các bản khai báo hàng hóa kỹ thuật số như một bước tiến cần thiết, vì sự thay đổi quy định tại Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) dự kiến sẽ diễn ra quá chậm để có thể giải quyết xu hướng rủi ro trong ngắn hạn.
" Một điểm quan trọng rút ra từ cuộc họp năm nay là ngành vận tải biển đã chứng minh được hiệu quả của công tác quản lý an toàn. Số vụ tai nạn gây tử vong, thương tích và một số chỉ số an toàn cốt lõi đã được cải thiện trong năm 2025, đồng thời chúng ta cũng đang chứng kiến sự dịch chuyển sang những rủi ro phức tạp và liên kết chặt chẽ hơn, chẳng hạn như an ninh mạng và bất ổn địa chính trị. Xây dựng khả năng thích ứng trước những rủi ro mới nổi này sẽ là một trong những thách thức mang tính quyết định đối với ngành của chúng ta trong thập kỷ tới", ông Swapan kết luận.
Dương Linh
Nguồn: seatrade-maritime
