Đội tàu chở dầu toàn cầu đang hoạt động như thể Eo biển Hormuz đã sắp được mở cửa trở lại — ngay cả khi tuyến đường thủy này vẫn chỉ có thể lưu thông một phần và đang tranh chấp chính trị. Từ dữ liệu theo dõi tàu biển đến giá cước vận chuyển, các tín hiệu đều rõ ràng: các chủ tàu lẫn bên thuê tàu đang chủ động đi trước một bước, điều động tàu từ sớm để chuẩn bị cho sự khôi phục hoạt động xuất khẩu từ Vùng Vịnh.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế vẫn còn rất lớn, khiến hệ thống vận chuyển dầu mỏ toàn cầu rơi vào tình trạng bấp bênh giữa khủng hoảng và phục hồi.
Minh chứng rõ ràng nhất cho sự điều chỉnh này nằm ở sự di chuyển của tàu theo thời gian thực. Lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz — vốn đã giảm xuống chỉ còn một phần nhỏ so với bình thường khi xung đột nổ ra — nay bắt đầu có dấu hiệu hồi phục. Trước thời điểm chiến sự bùng nổ ngày 28/2, mỗi ngày có khoảng 90 đến 110 lượt tàu qua lại eo biển, nhưng con số này đã giảm hơn 90% ở giai đoạn đỉnh điểm của đợt gián đoạn.
Các dữ liệu gần đây cho thấy lưu lượng giao thông đang tăng trở lại, với hàng chục lượt tàu thuyền quá cảnh mỗi ngày, mặc dù mức độ này vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng và rất dễ bị đảo chiều đột ngột.
Sự phục hồi gián đoạn này nhấn mạnh một điểm cốt lõi: hệ thống vẫn chưa hoạt động bình thường. Thay vào đó, nó đang được kiểm tra khả năng chịu đựng theo thời gian thực bởi các chủ tàu đang thăm dò các giới hạn của những gì an toàn và khả thi về mặt thương mại.
Bắt đầu mở cửa trở lại
Nếu lưu lượng tàu quá cảnh chỉ phản ánh sơ lược cục diện hiện tại, thì các chuyến tàu chạy rỗng vào Vùng Vịnh lại là tín hiệu rõ ràng hơn nhiều cho kỳ vọng tương lai. Và những tín hiệu đó đang rất mạnh mẽ.
Đồng thời, dòng chảy hàng hóa xuất khẩu vẫn bị hạn chế. Thông lượng hàng hóa vẫn chỉ bằng khoảng một nửa so với trước xung đột, phản ánh cả những hạn chế về hoạt động cũng như các rủi ro an ninh còn tồn tại.
Sự khác biệt này rất quan trọng. Nó cho thấy các đội tàu đang đi trước một bước so với cầu thực tế — chủ động điều động tàu ngay bây giờ với dự đoán rằng hàng hóa sẽ đến sau. Nỗ lực định vị này càng trở nên trầm trọng hơn bởi một trong những tình trạng tồn đọng vận chuyển lớn nhất lịch sử gần đây. Hàng trăm con tàu vẫn đang mắc kẹt trong và quanh Vùng Vịnh, tạo thành một điểm nghẽn có thể phải mất nhiều tuần để giải quyết hoàn toàn ngay cả trong điều kiện ổn định.
Kết quả là một đội tàu không chỉ phản ứng với tín hiệu thị trường, mà còn chủ động định hình lại sự triển khai toàn cầu của mình khi tình trạng tắc nghẽn giảm bớt và khả năng tiếp cận dần được cải thiện.
Giá cước vận chuyển đang củng cố bức tranh đó một cách rõ rệt.
Theo dữ liệu từ LSEG, thu nhập của tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) trên các tuyến trọng điểm ở Trung Đông đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước khi xung đột nổ ra, do tàu thuyền tập trung ở Trung Đông trước khi lượng hàng hóa vận chuyển thực tế phục hồi. Giá cước theo ngày cho một tàu VLCC từ Trung Đông đi Trung Quốc hiện được niêm yết ở mức 287.000 USD, giảm mạnh so với mốc hơn 500.000 USD ngay trước thời điểm thỏa thuận hòa bình được công bố.
Ngược lại, cước thuê các dòng tàu chở dầu cỡ nhỏ hơn đã tăng nhẹ khi lượng tàu thuyền tập trung quá đông quanh Vịnh Ả Rập làm giảm năng lực vận chuyển ở các khu vực khác.
Đơn cử, giá cước tàu chở nhiên liệu tuyến Nigeria đi Hà Lan đã tăng từ khoảng 63.000 USD/ngày vào giữa tháng 6 lên hơn 112.000 USD ở thời điểm hiện tại.
Các nhà quản lý đội tàu cũng đã điều động các tàu chở sản phẩm dầu lọc dầu đến Trung Đông, để đáp ứng nhu cầu của các nhà máy lọc dầu trong khu vực cần giải phóng lượng hàng tồn kho tích lũy trong thời gian xung đột trước khi có thể khởi động lại sản xuất.
Trên thực tế, thị trường đang định giá một sự kết hợp đầy biến động giữa nguồn cung hạn chế, rủi ro gia tăng và khả năng tiếp cận dự kiến.
Vượt ra ngoài phạm vi Vùng Vịnh, việc mở cửa trở lại một phần đang bắt đầu định hình lại các mô hình thương mại toàn cầu — vốn đã bị thay đổi mạnh mẽ do sự gián đoạn này. buộc phải chuyển sang những tuyến đường dài hơn, bao gồm cácchuyến đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, làm tăng đáng kể khoảng cách và chi phí vận chuyển.
Những đợt chuyển hướng này đã đẩy nhu cầu tấn-dặm— chỉ số cốt lõi đo lường hoạt động vận tải biển — tăng vọt. Theo các báo cáo phân tích ngành, với khoảng cách vận chuyển trên một số tuyến thương mại đã tăng gần gấp ba khi các con tàu chủ động tránh điểm nghẽn này, theo báo cáo của các nhà phân tích vận tải biển.
Những dấu hiệu ban đầu cho thấy các mô hình vận tải thời khủng hoảng này có thể bắt đầu đảo ngược khi hoạt động xuất khẩu từ Vùng Vịnh từng bước khôi phục. Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, các tuyến đường thay thế vẫn tiếp tục được sử dụng, phản ánh sự bất ổn dai dẳng về khả năngđi qua eo biển Hormuz.
Sự đặt cược Vào Niềm Tin
Rốt cuộc, rào cản mà thị trường tàu chở dầu đang đối mặt không còn đơn thuần là yếu tố vật lý nữa. Đó là vấn đề tâm lý và tài chính. Các điều kiện an ninh vẫn đang biến động, và tàu thuyền vẫn phải tuân thủ các quy định về tuyến đường, những mơ hồ về pháp lý và chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng cao. Các nhà khai thác không chỉ phải cân nhắc liệu họ có thể đi qua eo biển hay không, mà còn là liệu họ có thể làm điều đó một cách an toàn, có thể dự đoán được và có lợi nhuận hay không.
Sự thận trọng đó là lý do vì sao đà phục hồi của lưu lượng vận chuyển lại chậm hơn so với sự phục hồi về vị trí đội tàu — và tại sao hệ thống vẫn còn rất bất ổn.
Sự thận trọng đó là lý do tại sao sự phục hồi về lưu lượng vận chuyển lại chậm hơn so với sự phục hồi về vị trí của đội tàu — và tại sao hệ thống vẫn còn rất bất ổn.
Đội tàu chở dầu đã đưa ra lựa chọn đặt cược của mình. Tàu thuyền đang quay trở lại Vùng Vịnh, thị trường cước vận tải thắt chặt trở lại, và các tuyến thương mại toàn cầu bắt đầu nghiêng về phía Trung Đông một lần nữa. Nhưng cho đến khi các chuyến tàu chạy rỗng chuyển thành các chuyến vận chuyển hàng hóa ổn định và số lượng tàu quá cảnh ổn định, eo biển Hormuz vẫn sẽ là một hành lang đầy tranh chấp chứ không phải là một huyết mạch được mở lại.
Thị trường dầu mỏ có thể đang định giá cho một kịch bản trở lại bình thường. Thế nhưng, đội tàu chở dầu thì vẫn đang phải đối mặt với rủi ro rằng sự bình thường vẫn chưa được thiết lập lại.
Chris Lin
Nguồn: maritimeprofessional
