Việc tàu thuyền chuyển hướng qua mũi Hảo Vọng kể từ tháng 11/2023 để tránh các cuộc tấn công đã góp phần đẩy giá cước vận tải biển – đặc biệt là vận tải container – tăng mạnh. Tuy nhiên, nếu lệnh ngừng bắn dẫn đến việc tàu quay trở lại tuyến đường qua kênh đào Suez, xu hướng tăng giá này có thể sẽ bị đảo ngược.
Trong một tuyên bố đưa ra ngày hôm qua, Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi cho biết các cuộc thảo luận nhằm giảm căng thẳng tại khu vực Hồng Hải đã đạt được kết quả là một lệnh ngừng bắn ngay lập tức.
“Không bên nào sẽ tấn công bên còn lại… đảm bảo tự do hàng hải và dòng chảy thương mại quốc tế thông suốt tại khu vực Biển Đỏ”, ông Albusaidi khẳng định.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng xác nhận rằng một thỏa thuận ngừng tấn công đã được thiết lập.
Thông tin này được công bố chỉ vài ngày sau khi lực lượng Houthi đe dọa tấn công các tàu chở dầu xuất khẩu của Mỹ.
Tuy nhiên, tác động lớn nhất được dự báo sẽ đến từ ngành vận tải container, khi lượng lớn tàu – hơn 1 triệu TEU – vốn đang được huy động cho tuyến vòng qua mũi Hảo Vọng, sẽ trở nên dư thừa nếu các tuyến qua kênh đào Suez được nối lại. Thêm vào đó, khoảng 1,5 triệu TEU công suất mới dự kiến sẽ được bàn giao từ các nhà máy đóng tàu trong năm nay.
“Yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến giá cước trong thị trường vận tải container – tức việc chuyển hướng tránh Biển Đỏ – có thể đang dần đi đến hồi kết”, Trưởng chuyên gia phân tích Peter Sand của Xeneta viết trên LinkedIn. “Nhưng hãy chờ xem điều đó có thực sự xảy ra không”, ông nói thêm.
Các chủ hàng vận chuyển giữa châu Âu và châu Á hiện đang phải trả mức giá cước cao hơn đáng kể so với thời điểm trước khủng hoảng Biển Đỏ – mức giá mà các hãng tàu trước đây từng lỗ nặng.
Chuyên gia Peter Sand cho biết, theo dữ liệu của Xeneta, giá cước giao ngay từ Viễn Đông đến Địa Trung Hải hiện tại cao hơn gấp ba so với ngày 7/11/2023 – thời điểm giá chỉ bằng 30% so với hiện nay.
Hiện tại, giá cước giao ngay từ châu Á sang châu Âu đang ở mức 3.139 USD mỗi container 40 feet (FEU), còn giá hợp đồng dài hạn đã tăng 55%, đạt 2.519 USD/FEU. “Khi các hãng tàu quay lại tuyến dịch vụ bình thường, những mức giá này sẽ thay đổi rất nhiều”, ông Sand nhận định.
Theo dữ liệu từ MDS Transmodal, vào tháng 12/2023, có 377 tàu hoạt động trên tuyến Á – Âu, với sức chở trung bình 15.417 TEU, tổng sức chứa đạt 5,8 triệu TEU. Đến tháng 12/2024, con số này tăng lên 459 tàu (trung bình 15.271 TEU), tương đương hơn 7 triệu TEU. Tính đến tháng 1 năm nay, đội tàu giảm nhẹ xuống còn 450 chiếc với tổng sức chứa 6,9 triệu TEU, với sức chở trung bình 15.322 TEU.
Nếu các tuyến vận chuyển Á – Âu quay trở lại hành trình qua Biển Đỏ như năm 2023 trong bối cảnh nhu cầu giữ nguyên, sẽ cần tái triển khai khoảng 73 tàu có sức chở trên 15.000 TEU.
Theo chuyên gia Peter Sand, nếu tuyến vận tải qua Biển Đỏ được đảm bảo an toàn hoàn toàn trở lại, cán cân thị trường sẽ đảo chiều: từ tình trạng thiếu cung hiện tại sang dư thừa công suất, khiến giá cước vận chuyển giảm sâu.
Tuy nhiên, xung đột vũ trang vẫn chưa chấm dứt hoàn toàn. Phiến quân Houthi nói với Reuters rằng thoả thuận ngừng bắn do Oman làm trung gian không bao gồm cuộc chiến với Israel. Giao tranh vẫn tiếp diễn, khi Israel không kích sân bay Sanaa khiến 21 người bị thương – được cho là để đáp trả vụ tấn công vào sân bay Ben Gurion khiến 8 người bị thương trước đó. Houthi cáo buộc đây là hành động "gây hấn của Mỹ và Israel", trong khi Washington phủ nhận liên quan.
Dù chiến sự chưa kết thúc, triển vọng khôi phục hoạt động hàng hải thương mại qua kênh đào Suez có thể làm thay đổi toàn diện cục diện thị trường container toàn cầu.
