Theo báo cáo mới từ Viện Thị trường Mở (Open Markets Institute), Mỹ nên xem xét thành lập một hãng tàu vận tải container do nhà nước hỗ trợ nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài.
Tổ chức chống độc quyền có trụ sở tại Washington này cho biết, 6 tập đoàn vận tải biển nước ngoài hiện kiểm soát gần 80% năng lực vận tải container toàn cầu và hơn 90% lượng hàng hóa thương mại của Mỹ trên các tuyến hải trình chính, mô tả sự tập trung này là một “liên minh container”.
Báo cáo với tiêu đề Xây dựng chuỗi cung ứng hàng hải chịu trách nhiệm giải trình công khai chỉ ra rằng, suốt 4 thập kỷ bãi bỏ quy định, sáp nhập và thành lập các liên minh đã khiến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cũng như các nhà hoạch định quốc phòng của Mỹ chịu ảnh hưởng bởi các quyết định của những công ty có trụ sở tại nước ngoài.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, đội tàu container treo cờ Mỹ phục vụ thương mại quốc tế đã giảm xuống chỉ còn 58 tàu, chiếm chưa đầy 1% tổng quy mô toàn cầu. Viện cảnh báo Mỹ hiện không chỉ phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài trong việc duy trì chuỗi cung ứng hàng tiêu dùng, mà còn cả trong hoạt động vận tải biển trong trường hợp khẩn cấp.
Tác giả báo cáo, ông Arnav Rao, lập luận rằng vận tải biển container cần được coi là hạ tầng cơ sở thiết yếu. Báo cáo cũng chỉ ra rằng các hãng tàu lớn đang chi phối thị trường có thể lợi dụng hợp đồng dịch vụ thiếu minh bạch, áp đặt chính sách giá phân biệt đối xử, hủy chuyến (blanked sailings), chậm trễ trong việc giao hàng và thu thêm phụ phí; trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu và sản xuất quy mô nhỏ là những đối tượng chịu gánh nặng lớn nhất.
Khuyến nghị mang tính đột phá nhất của báo cáo là một phương án vận tải container công cộng, nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận thị trường quốc tế trong trường hợp các hãng tàu tư nhân không cung cấp được dịch vụ tin cậy hoặc có hành vi phân biệt đối xử.
Các đề xuất khác bao gồm: tăng cường sự giám sát của Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ (FMC) đối với các liên minh toàn cầu; khôi phục các biện pháp bảo vệ dành cho đơn vị vận tải công cộng (common carrier); đẩy mạnh hỗ trợ đội tàu treo cờ Mỹ và mở rộng chương trình đào tạo nhân lực ngành hàng hải.
Các thỏa thuận hợp tác giữa các hãng tàu đã được đệ trình và giám sát bởi FMC và có thể được miễn trừ khỏi Luật Chống độc quyền của Mỹ. Cơ quan quản lý này yêu cầu các liên minh báo cáo chi tiết, đồng thời có thể yêu cầu lệnh cấm trong trường hợp việc suy giảm cạnh tranh dẫn đến tình trạng tăng chi phí bất hợp lý hoặc chất lượng dịch vụ đi xuống.
Dù vậy, báo cáo khẳng định công tác giám sát là không đủ khi mà đội tàu, lực lượng thuyền viên lẫn năng lực thương mại cốt lõi đều đã chuyển dịch ra nước ngoài. Thông điệp chính của báo cáo là Washington không thể khôi phục khả năng phục hồi ngành hàng hải chỉ bằng các khoản trợ cấp cho các xưởng đóng tàu, họ cũng phải quyết định ai sẽ là người kiểm soát quyền tiếp cận mạng lưới vận tải kết nối các nhà sản xuất và người tiêu dùng Mỹ với thị trường toàn cầu.
Dương Linh
Nguồn: splash247
