Theo báo cáo nghiên cứu thường niên mới nhất từ Petrofin Global Bank Research, hoạt động cho vay của các ngân hàng toàn cầu đối với lĩnh vực vận tải biển đã tăng trong năm 2025 đánh dấu sự phục hồi rõ rệt sau nhiều năm hợp nhất.
40 ngân hàng hàng đầu của Petrofin đã tăng danh mục cho vay vận tải biển lên 300,6 tỷ USD vào cuối năm 2025, tăng 6% so với 283,6 tỷ USD của năm trước đó. Chỉ số Tài chính Tàu biển Toàn cầu Petrofin (Petrofin Global Index of Ship Finance) — lấy mốc chuẩn 100 điểm vào năm 2008 trước thời điểm khủng hoảng tài chính — đã tăng từ mức 61 điểm năm 2024 lên 63 điểm vào năm 2025, đánh dấu sự trở lại mức đỉnh từng ghi nhận gần nhất vào năm 2018.
Petrofin cho biết các số liệu này cho thấy xu hướng phục hồi của các ngân hàng sau một thời gian dài nhiều bên cho vay đã giảm mức độ tiếp xúc hoặc hoàn toàn rút khỏi ngành vận tải biển. BNP Paribas tiếp tục giữ vững vị thế là ngân hàng tài trợ vốn tàu biển lớn nhất thế giới. Petrofin cũng lưu ý rằng không có bất kỳ ngân hàng nào rút lui khỏi lĩnh vực này trong năm 2025 với “đại đa số các ngân hàng” vẫn giữ thái độ tích cực đối với ngành vận tải biển.
Châu Âu vẫn là khu vực tài chính tàu biển lớn nhất, chiếm 50,4% của 40 ngân hàng hàng đầu, tương đương 151 tỷ USD. Các ngân hàng khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã đảo ngược xu hướng giảm năm 2024 khi tăng trưởng danh mục cho vay 8,3% trong năm 2025 trong khi các ngân hàng Nhật Bản đã nâng tỷ trọng trong tổng danh mục cho vay của nhóm 40 ngân hàng hàng đầu từ 22% lên 26%. Các ngân hàng Mỹ mở rộng danh mục đầu tư của họ với mức tằn 6,7%.
Một trong những thay đổi nổi bật là sự trở lại của các ngân hàng Hy Lạp. Petrofin cho biết mức tăng trưởng danh mục cho vay vận tải biển của các ngân hàng Hy Lạp là 37% so với cùng kỳ năm trước, đạt 23,6 tỷ USD, tăng từ 18 tỷ USD năm 2024, nâng thị phần của Hy Lạp lên 7,8%. Các ngân hàng Scandinavia cũng phục hồi mạnh mẽ, tăng quy mô cho vay 16,2% lên 26,2 tỷ USD sau khi giảm 8% vào năm trước.
Petrofin ước tính tổng số tiền cho vay của các ngân hàng toàn cầu đối với ngành vận tải biển, bao gồm cả các ngân hàng địa phương ngoài top 40, vào khoảng 425 tỷ USD. Bao gồm cả cho thuê, tài trợ xuất khẩu và các nhà cung cấp thay thế, tổng số tiền tài trợ tàu biển toàn cầu vào khoảng 680 tỷ USD. So với giá trị đội tàu và đơn đặt hàng đóng mới ước tính của Clarkson là 2,17 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2025, Petrofin kết luận rằng ngành công nghiệp này dường như không bị vay nợ quá mức.
Sự phục hồi này được hỗ trợ tích cực nhờ dòng tiền mạnh, giá trị tàu tăng và lượng đơn đặt đóng mới (orderbook) ngày một lớn hơn. Petrofin cho biết Chỉ số Giá Clarkson (Clarkson’s Price Index) đã tăng từ mức 176 điểm năm 2024 lên 191 điểm vào cuối năm 2025. Trong khi đó, tổng giá trị đội tàu và lượng đơn đặt đóng mới cũng tăng từ 2,03 nghìn tỷ USD vào tháng 12/2024 lên 2,166 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2025 và sau đó lên 2,381 nghìn tỷ USD vào tháng 5/2026.
Báo cáo cũng cho thấy địa chính trị đã tạm thời tái định hình dòng chảy tài chính. Các mối đe dọa trừng phạt từ phía Mỹ nhằm vào các chủ tàu Trung Quốc, các tàu có liên kết với Trung Quốc và các tàu cập cảng Mỹ đã khiến một số chủ tàu, đặc biệt là các công ty niêm yết, giảm bớt mức độ phụ thuộc vào các cấu trúc cho thuê tài chính (leasing) của Trung Quốc và chuyển đổi các hợp đồng cho thuê này thành các khoản vay ngân hàng. Các ngân hàng quốc tế lớn như Citi, ING và các tổ chức khác đã được hưởng lợi từ sự thay đổi này, mặc dù mảng cho thuê tài chính của Trung Quốc đã nhanh chóng phục hồi sau khi nguy cơ bị Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt giảm bớt.
Các điều kiện vay vốn cũng được cải thiện rõ rệt. Petrofin cho biết việc cạnh tranh đã đẩy biên độ lãi suất cho vay xuống mức thấp hơn, giúp các chủ tàu quy mô vừa có thể đảm bảo biên lợi nhuận khoảng 1,5% đến 1,9% nếu có sự bảo lãnh mạnh mẽ từ công ty mẹ cùng năng lực thanh khoản tốt. Phí thu xếp khoản vay giảm xuống dưới mức 1%, trong khi tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản vẫn duy trì ở mức khoảng 60%.
Tài chính liên kết bền vững tiếp tục tăng trưởng, dù tốc độ đầu tư cho môi trường có phần chậm lại trong bối cảnh không chắc chắn về công nghệ và chi phí. Nhóm các ngân hàng tham gia Nguyên tắc Poseidon tập trung vào hoạt động cho vay song phương hiện đang nắm giữ danh mục đầu tư trị giá hơn 200 tỷ USD. Petrofin cũng lưu ý thêm rằng, ngay cả một số ngân hàng chưa ký kết cũng đang áp dụng phương pháp Poseidon.
Triển vọng thị trường có phần thận trọng hơn. Petrofin dự báo hoạt động cho vay của ngân hàng sẽ tăng trưởng ở mức khiêm tốn trong hai năm 2026 và 2027, được hỗ trợ bởi tài chính đóng tàu mới, giá trị đội tàu cao hơn và hoạt động phá dỡ tàu cũ diễn ra hạn chế. Tuy nhiên, tổ chức này cũng đưa ra cảnh báo rằng các ngân hàng đang trở nên cẩn trọng hơn đối với tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản (LTV), đồng thời ngày càng tập trung vào các khách hàng có tiềm lực tài chính mạnh trong bối cảnh giá tàu vẫn ở mức cao so với lợi nhuận.
Thông điệp mang tính bao quát hơn là tài chính vận tải biển không còn là một thị trường hẹp bị chi phối hoàn toàn bởi các ngân hàng như thời điểm trước cuộc khủng hoảng tài chính. Các ngân hàng đang tăng trưởng trở lại, nhưng mảng cho thuê tài chính, tín dụng xuất khẩu, các tổ chức cho vay khu vực, các quỹ đầu tư và nguồn vốn tư nhân đang đảm nhận vai trò ngày một lớn hơn. Petrofin cho biết các lựa chọn tài chính dành cho các chủ tàu đã tăng lên gấp bội trong thập kỷ qua và dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng.
Petrofin lập luận rằng tài chính tàu biển đang chuyển từ một lĩnh vực chuyên biệt sang một loại hình tài sản toàn cầu rộng lớn hơn nhưng vẫn chịu ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt, địa chính trị, cú sốc năng lượng và giá trị tàu cao cần được hỗ trợ bởi lợi nhuận thực tế
Petrofin lập luận rằng tài chính tàu biển đang chuyển từ một lĩnh vực chuyên biệt sang một loại tài sản toàn cầu rộng hơn.
CHris Lin
Nguồn: splash247
