Giá dầu gần đây đã giảm mạnh, với hợp đồng tương lai dầu thô Brent và NYMEX WTI có tháng đáo hạn gần nhất giao dịch ở mức 71 USD/thùng và 69 USD/thùng tính đến ngày 3 tháng 7. Sự suy yếu của giá dầu bắt đầu ngay sau khi Mỹ tuyên bố một thỏa thuận hòa bình sắp được ký kết, kích hoạt một đợt bán tháo trên thị trường dầu kỳ hạn. Lẽ tự nhiên, các nhà giao dịch dầu vật chất và giới đầu cơ đã tất toán các vị thế mua (vị thế trường) của mình khi kỳ vọng về việc nối lại dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz ngày càng gia tăng
Sản lượng dầu thô và khí ngưng tụ (condensate) vận chuyển bằng đường biển qua eo biển Hormuz đã tăng tuần thứ hai liên tiếp (tính đến tuần kết thúc vào ngày 5 tháng 7), mặc dù đà tăng trưởng lượng dầu xuất bán đã bắt đầu từ cuối tháng 5. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu thô do việc đóng cửa eo biển Hormuz dao động trong khoảng từ –12 triệu thùng/ngày đến –14 triệu thùng/ngày xuyên suốt giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5 khi so sánh với mức cơ sở trung bình của năm 2025.
Iran vẫn xuất khẩu ở mức bình thường trong tháng 3 cho đến khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp đặt vào ngày 13 tháng 4, hạn chế cho cả các tàu nhập nội và xuất ngoại liên quan đến hoạt động thương mại dầu mỏ của Iran, và làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu thô. Việc ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) đã thúc đẩy các quốc gia Trung Đông khác đẩy mạnh lượng dầu xuất bán, với mức tăng đáng kể được ghi nhận tại UAE và Ả Rập Xê-út trong hai tuần qua, nhờ vào sự tham gia của các tàu chở dầu con thoi (shuttle tanker - tàu chạy liên tục trên tuyến ngắn cố định), tàu thuộc sở hữu nhà nước và các công ty thương mại lớn.
Trong số các nhà sản xuất dầu thô lớn, UAE là quốc gia đầu tiên đẩy mạnh lượng dầu xuất bán trở lại mức trước chiến tranh kể từ đầu tháng 6, khi nước này sử dụng đường ống ADCOP để vận chuyển dầu thô từ các mỏ dầu Habshan ở Abu Dhabi đến Fujairah và chuyển hướng phần lớn nguồn cung dầu thô ban đầu được đưa đến các nhà máy lọc dầu của mình ra thị trường. Thành công này cũng được cho là nhờ việc sử dụng phương thức chuyển tải giữa các tàu (STS) để để vận chuyển dầu từ khu vực bên trong eo biển Hormuz sang các tàu tiếp nhận ở phía ngoài, tại các khu vực chuyển tải như Sohar và Fujairah. Giải pháp này đã cho phép các bên mua đảm bảo được nguồn cung cấp thiết yếu tại một khu vực an toàn hơn.
Xuất khẩu dầu của các nước ngoài khối OPEC đạt mức cao kỷ lục
Do chịu tác động từ cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran, các nhà sản xuất ngoài OPEC đã tăng tốc lượng xuất khẩu dầu thô/ khí ngưng tụ trong vòng bốn tháng qua, đạt mức cao kỷ lục 28,5 triệu thùng/ngày vào tháng 6, cao hơn 6,2 triệu thùng/ngày so với mức trung bình trước dịch COVID (2016-2019). Sự tăng vọt trong xuất khẩu này được thúc đẩy bởi các đợt xả kho Dự trữ Chiến lược (SPR) kỷ lục của Mỹ (lên tới 133 triệu thùng trong tháng 4 và tháng 6) và sản lượng dầu của Brazil, cũng như lượng xuất khẩu gia tăng từ Guyana, Nga, Kazakhstan, UAE, Canada và Na Uy.
Sự tăng trưởng gần đây trong xuất khẩu dầu thô của Nga được thúc đẩy bởi hiệu suất vận hành nhà máy lọc dầu giảm do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, từ đó giải phóng các nguồn cung cho thị trường xuất khẩu, trong khi xuất khẩu của Kazakhstan tăng lên do việc khôi phục sản lượng tại mỏ Tengiz. Sự tăng trưởng xuất khẩu từ nhiều nhà sản xuất ngoài OPEC đã bắt đầu vào năm 2025 như được minh họa bởi sự gia tăng mạnh vào tháng 9/tháng 10 năm 2025, mặc dù gần đây cũng ghi nhận những sự gia tăng nhỏ.
Mặc dù lượng xuất khẩu dầu thô và khí ngưng tụ ngoài OPEC chỉ tăng “vỏn vẹn” 10% (2,7 triệu thùng/ngày) từ tháng 2 đến tháng 6, thị phần xuất khẩu qua đường biển của họ đã tăng từ 57% lên 72% do các nguồn cung của OPEC bị hạn chế đáng kể bởi những gián đoạn dòng chảy dầu ở eo biển Hormuz.
Với việc eo biển Hormuz dần được mở cửa trở lại, các nhà sản xuất OPEC có khả năng sẽ tối đa hóa sản lượng của họ trong giới hạn hạn ngạch của mình, miễn là các tàu chạy không tải (ballast vessels) có thể đi vào tuyến đường thủy này để bốc dầu thô từ các cảng của họ, đặc biệt là những quốc gia đã bị mất doanh thu do sự gián đoạn ở eo biển Hormuz. Mối lo ngại về tình trạng dư cung đang ngày càng gia tăng, khi nguồn cung từ các nước ngoài OPEC hiện đang ở mức cao kỷ lục và nguồn cung sắp tới từ các nhà sản xuất OPEC có thể sẽ tràn ngập thị trường vào thời điểm nhu cầu chưa phục hồi hoàn toàn.
Sự phục hồi nhu cầu phụ thuộc rất lớn vào Trung Quốc
Trung Quốc đã gánh chịu hậu quả nặng nề nhất của tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu thô trong vòng ba tháng qua, với lượng nhập khẩu dầu thô và khí ngưng tụ sụt giảm tháng thứ tư liên tiếp kể từ tháng 3. Trong tháng 6, lượng nhập khẩu của Trung Quốc đã rơi vào mức thâm hụt 4,4 triệu thùng/ngày so với mức trung bình của năm 2024, một giai đoạn mà sự cân bằng cung/cầu dầu mỏ của Trung Quốc tương đối ổn định và hoạt động dự trữ còn hạn chế.
Mặc dù có sự gia tăng nhập khẩu từ các khu vực vận chuyển như Vịnh Biển Đỏ và Bờ Đông Nam Mỹ trong vòng ba tháng qua, những lượng nhập khẩu này vẫn không đủ để bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung từ Vịnh Trung Đông (xem biểu đồ bên trái phía dưới).
Lượng dầu thô của Trung Quốc mua từ Ả Rập Xê-út cũng đã giảm, thể hiện qua lượng nhập khẩu thấp hơn từ Vịnh Biển Đỏ, do các mức giá bán chính thức cao được công bố trong vòng vài tháng qua, mặc dù tình hình có thể thay đổi vào tháng 8 khi đã có một sự điều chỉnh giảm mạnh dành cho các khách hàng châu Á, giảm từ mức +9,5 USD/thùng xuống –1,5 USD/thùng so với tháng trước đối với dầu thô Arab Light.
Tuy nhiên, sự so sánh tương tự đối với lượng nhập khẩu dầu thô và khí ngưng tụ ở phần còn lại của thế giới lại cho thấy một câu chuyện khác. Lượng nhập khẩu đã phục hồi mạnh mẽ trong tháng 5 và tiếp tục tăng trưởng (xem biểu đồ bên phải phía dưới), đạt mức khoảng 800 nghìn thùng/ngày dưới mức trung bình của năm 2024, cho thấy các thị trường bên ngoài Trung Quốc hiện có thể duy trì hoạt động lọc dầu ở mức công suất tương đối lành mạnh. Đây có lẽ là yếu tố đóng góp lớn nhất vào việc giá dầu đã không tăng đột biến một cách đáng kể bất chấp sự gián đoạn kỷ lục trong các nguồn cung dầu.
Với việc sản lượng dầu đang tăng lên ở Trung Đông và một tình trạng dư thừa nguồn cung đang hiện hữu, Trung Quốc hiện sẽ là động lực chính thúc đẩy sự phục hồi nhu cầu dầu toàn cầu. Lượng xuất khẩu dầu thô và khí ngưng tụ sang Trung Quốc, tính theo mức trung bình động 28 ngày, đang cho thấy những dấu hiệu phục hồi, bật tăng từ các mức thấp kỷ lục 5 triệu thùng/ngày lên 7 triệu thùng/ngày vào đầu tháng 7, mặc dù khối lượng vẫn thấp hơn khoảng 3-4 triệu thùng/ngày so với các số liệu của năm 2024 và 2025.
Nhìn về phía trước, thị trường dầu thô toàn cầu đang ngày càng có xu hướng giảm giá (bearish), với một làn sóng xuất khẩu ngoài OPEC tràn vào thị trường trong tháng 6, cùng với việc các nhà sản xuất OPEC đang tăng cường xuất khẩu. Sự dư thừa trong nguồn cung dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu so với mức trung bình của năm 2025 có thể đạt 3 triệu thùng/ngày nếu xuất khẩu ngoài OPEC duy trì ở các mức cao kỷ lục như trong tháng 6 và xuất khẩu của OPEC trở lại mức trước xung đột như trong tháng 1 và tháng 2. Hơn nữa, nhu cầu nhập khẩu dầu thô hiện tại đang yếu hơn nhiều so với năm 2025, do sự kiềm chế của Trung Quốc. Vì vậy, việc thu mua dầu thô của Trung Quốc vẫn là yếu tố quan trọng nhất cần xem xét để đảo chiều xu hướng giá gần đây (ngoại trừ một sự sụp đổ của các nỗ lực hòa bình tại Vịnh Trung Đông - MEG).
Trong khi đó, bản thân hoạt động tích trữ kho bãi khó có thể làm cho các thị trường dầu thô tăng giá (bullish). Mặc dù lượng tồn kho toàn cầu đã giảm 90 triệu thùng trong vòng ba tháng qua, các nhà giao dịch đã vay mượn các khối lượng từ Kho Dự trữ Chiến lược (SPR) có thể trì hoãn các khoản mua dầu thô của họ, vì mốc thời gian để hoàn trả các khối lượng này có thể kéo dài từ vài tháng đến hai năm (theo Argus Media). Ngay cả khi các chính phủ trên khắp thế giới lấp đầy lại các kho dự trữ dầu thô trong nước của họ về các mức cao kỷ lục trong vòng 6 năm, điều đó cũng sẽ chỉ bổ sung thêm khoảng 230 triệu thùng nhu cầu, tương đương khoảng 1 triệu thùng/ngày, trong vòng tám tháng tới.
Chris Lin
Nguồn: vortexa
