Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các tàu chở dầu đã bắt đầu lưu thông qua eo biển Hormuz.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố: “Các tàu đang di chuyển dọc theo 'Tuyến hải trình' phía Nam, nơi thông suốt, an toàn tuyệt đối và chưa bị tổn hại. Ngoài ra vẫn còn những tuyến đường di chuyển khác nữa!”.
Trước đó, ông Trump từng tuyên bố rằng eo biển này sẽ được mở cửa trở lại sau lễ ký kết thỏa thuận hòa bình lâm thời dự kiến diễn ra giữa Mỹ và Iran vào thứ Sáu. Ông cũng cho biết thêm rằng các bên cần có thời gian để rà phá thủy lôi tại tuyến đường thủy huyết mạch nằm ngoài khơi bờ biển phía nam Iran – nơi đã bị đóng cửa hoàn toàn đối với các tàu chở dầu trong nhiều tháng qua. Bên cạnh đó, lệnh phong tỏa kéo dài của hải quân Mỹ đối với các cảng biển của Iran cũng sẽ được dỡ bỏ, theo lời ông Trump.
Những phát biểu trên được đưa ra sau khi các quan chức Mỹ và Iran xác nhận hai bên đã đạt được một thỏa thuận khung nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn ba tháng qua và làm u ám triển vọng của nền kinh tế toàn cầu.
Hiện cả Mỹ và Iran đều chưa cung cấp thông tin chi tiết về thỏa thuận này. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết ông dự kiến văn bản thỏa thuận sẽ được công bố trong tuần này, dù ông cũng lưu ý trong một cuộc phỏng vấn với kênh CNBC rằng nhiều chi tiết vẫn cần phải được làm rõ thêm.
tình trạng của eo biển này là "những vấn đề mà chúng tôi sẽ giải quyết" trong các cuộc đàm phán kỹ thuật sắp tới, ông Vance nói đồng thời cho biết thêm rằng tuyến đường thủy này sẽ được mở cửa miễn phí hoàn toàn trong dài hạn.
"Như quý vị đã biết, vẫn còn rất nhiều chi tiết quan trọng cần phải làm rõ mà chúng ta sẽ ngồi lại với nhau để thảo luận và tìm ra một hướng đi chung cho tương lai", ông Vance lưu ý.
Trong khi đó, hãng tin Fars dẫn lời ông Mehdi Mohammadi, cố vấn chiến lược cho trưởng phái đoàn đàm phán của Iran, cho biết thỏa thuận đề xuất duy trì và công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz. Ông Mohammadi nói rằng Tehran và Oman sẽ tiếp tục thu phí đối với các tàu thuyền để đảm bảo việc đi lại an toàn qua eo biển này.
Trong khi đó, hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin thỏa thuận này sẽ bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với xuất khẩu dầu mỏ của Iran, đồng thời giải phóng khoản quỹ 12 tỷ USD của nước này đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Báo cáo cũng cho biết thỏa thuận sẽ bao gồm cả các kế hoạch tái thiết.
Các nguồn tin truyền thông cho rằng thỏa thuận có thể quy định một giai đoạn 60 ngày, nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Ông Trump nói với The Wall Street Journal rằng thỏa thuận bao gồm một cam kết từ phía Iran về việc việc Iran đồng ý không sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, ông đã không đề cập đến chi tiết này trong các bài đăng trên mạng xã hội vào hôm Chủ Nhật.
Việc Iran ngừng làm giàu uranium là yêu cầu quan trọng đối với Washington, trong đó ông Trump nhấn mạnh rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Tehran phần lớn vẫn giữ lập trường rằng chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ cho các mục đích hòa bình.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho rằng vấn đề hạt nhân sẽ được giải quyết trong giai đoạn đàm phán thứ hai. Tờ The New York Times đưa tin phía Mỹ sẽ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran nếu không đạt được thỏa thuận hạt nhân.
Chứng khoán tăng mạnh, giá dầu sụt giảm
Thị trường chứng khoán toàn cầu đồng loạt tăng điểm trong phiên giao dịch hôm thứ Hai, trong khi giá dầu giảm, khi các nhà đầu tư đánh giá lại quỹ đạo của lạm phát và tăng trưởng – vốn kéo dài lệnh ngừng bắn mong manh gần đây – được duy trì
"Thông tin về thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đã giúp thị trường tăng điểm trên diện rộng", các chuyên gia phân tích tại Capital Economics cho biết trong một báo cáo. Nhiều lo ngại cho rằng cú sốc năng lượng do việc đóng cửa eo biển Hormuz gây ra sẽ dẫn đến lạm phát tăng vọt, có thể thuyết phục các ngân hàng trung ương lớn – như Cục Dự trữ Liên bang – tăng lãi suất.
Các số liệu gần đây cho thấy lạm phát đã tăng tốc tại Mỹ, chủ yếu do giá xăng tăng vọt. Fed được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất sau cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày vào thứ Tư mặc dù vẫn có những dự đoán rằng ngân hàng trung ương có thể tăng chi phí vay vào năm 2026. Những dự đoán hồi đầu năm rằng Fed sẽ cắt giảm lãi suất cũng gần như đã giảm đi.
"Đà giảm của giá dầu [...] sẽ làm hài lòng các ngân hàng trung ương, những người đã phải cân nhắc tác động của chi phí năng lượng leo thang đối với tình trạng lạm phát dai dẳng ở mức cao. Nhưng những người tham gia thị trường vẫn cảnh giác với nguy cơ bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt hoàn toàn các cuộc xung đột có thể bị đe dọa bởi những bước đi sai lầm trong tuần tới", các chuyên gia phân tích tại tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính Trade Nation cho biết trong một báo cáo.
Lãnh đạo các nước Pháp, Đức, Ý và Vương quốc Anh đã đồng loạt kêu gọi khôi phục hoạt động lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz và sớm hoàn tất các cuộc đàm phán chi tiết. Ông Trump sẽ có mặt tại Pháp vào tuần này để tham dự hội nghị thượng đỉnh của Nhóm các nền kinh tế phát triển hàng đầu (G7) với các báo cáo cho thấy các cuộc thảo luận có khả năng sẽ tập trung vào thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran.
Dương Linh
Nguồn: hellenicshipping
