SINGAPORE, ngày 1 tháng 10 (Reuters) - Theo bốn nguồn tin nắm rõ vấn đề, các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc đã tạm dừng xuất khẩu các sản phẩm dầu trong tháng 10. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh muốn duy trì nguồn dự trữ trong nước, qua đó càng gây thêm áp lực lên thị trường nhiên liệu vốn đang bị thắt chặt do ảnh hưởng của chiến tranh.
Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu vào tháng 3 sau khi xung đột liên quan đến Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu thô từ Trung Đông. Quốc gia nhập khẩu hàng đầu thế giới này đã nới lỏng các biện pháp hạn chế vào tháng 7 và hiện đang quản lý việc xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay theo từng tháng.
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết Trung Quốc đã bước vào kỳ nghỉ lễ kéo dài một tuần bắt đầu từ thứ Năm mà chưa cấp phép cho các nhà máy lọc dầu lớn xuất khẩu nhiên liệu sang các khu vực khác ngoài Hồng Kông và Ma Cao trong tháng 10.
Các nguồn tin cho biết chưa rõ liệu Bắc Kinh có cấp phép lại cho hoạt động xuất khẩu của các nhà máy lọc dầu sau khi kỳ nghỉ lễ kết thúc vào ngày 7 tháng 10 hay không, đồng thời lưu ý rằng quyết định này có thể phụ thuộc vào mức dự trữ nhiên liệu và sản lượng lọc dầu trong nước.
Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc chưa phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận trong thời gian nghỉ lễ.
Xuất khẩu nhiên liệu của Trung Quốc đã tăng nhanh trước khi có lệnh tạm dừng vào tháng 10 (ĐVT: nghìn tấn)
Thị trường toàn cầu đang chật vật đối phó với sự sụt giảm nguồn cung nhiên liệu do xung đột liên quan đến Iran và các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng lọc dầu của Nga; động thái của Trung Quốc có thể đẩy giá nhiên liệu tại một số quốc gia lên mức cao mới.
"Điều này cho thấy trọng tâm của chính phủ vẫn là đảm bảo an ninh nguồn cung trong nước. Thị trường quốc tế chỉ là vấn đề thứ yếu," bà Michal Meidan, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, nhận định.
"Mặc dù các nhà máy lọc dầu muốn tận dụng biên lợi nhuận xuất khẩu cao và về lý thuyết, Trung Quốc có đủ năng lực để tăng công suất lọc dầu cũng như xuất khẩu, nhưng nếu lượng dự trữ trong nước chưa đảm bảo thì hoạt động xuất khẩu vẫn sẽ bị hạn chế," bà nói.
Động thái tạm dừng xuất khẩu của Trung Quốc diễn ra sau chuyến thăm Washington gần đây của Chủ tịch Tập Cận Bình, nơi Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi ông hỗ trợ ổn định nguồn cung nhiên liệu toàn cầu. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết thế giới đã mất nguồn cung dầu diesel từ Trung Đông và Trung Quốc, đồng thời Washington kỳ vọng châu Âu sẽ sớm công bố các nguồn cung dầu diesel mới. Theo tin từ Reuters hôm thứ Năm, chính quyền Trump đã yêu cầu Đức và Pháp cắt giảm lượng dự trữ dầu diesel khẩn cấp để giúp hạ nhiệt giá cả, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ Mỹ cấm xuất khẩu loại nhiên liệu này.
THỊ TRƯỜNG DẦU DIESEL ĐƯỢC HỖ TRỢ
Chênh lệch giá kỳ hạn (swap) đối với dầu diesel châu Á cho các tháng 10 và 11 đã chạm mức cao nhất trong hai tuần, do kỳ vọng nguồn cung xuất khẩu từ Trung Quốc sẽ bị gián đoạn.
Ba nguồn tin cho biết, Tập đoàn dầu khí nhà nước PetroChina (601857.SS) đã hủy một số lô hàng xăng và nhiên liệu bay dự kiến xuất đi trong tháng 10 vào hôm thứ Tư; các nguồn tin này nói thêm rằng tập đoàn đã cam kết thực hiện hầu hết các đơn hàng này trong hai tuần qua.
Một nhà máy lọc dầu lớn khác là Zhejiang Petrochemical Corp (ZPC) – doanh nghiệp tư nhân – cũng không lên kế hoạch cho bất kỳ lô hàng sản phẩm dầu nào trong tuần lễ nghỉ lễ, theo nguồn tin thứ tư.
PetroChina và ZPC chưa phản hồi ngay lập tức các yêu cầu bình luận.
Mặc dù sở hữu công suất lọc dầu lớn nhất thế giới, nhưng xét trong nhóm các nhà chế biến tại châu Á, khối lượng xuất khẩu nhiên liệu của Trung Quốc thường thấp hơn so với Ấn Độ và Hàn Quốc.
LƯỢNG TỒN KHO SỤT GIẢM
Các nguồn tin thương mại cho biết, sự không chắc chắn về nguồn cung dầu thô cùng với việc sụt giảm lượng tồn kho nhiên liệu trong nước đã khiến Bắc Kinh phải chú trọng vào vấn đề an ninh nguồn cung.
Bắc Kinh đã đặt điều kiện rằng hoạt động xuất khẩu chỉ được tiếp tục khi lượng tồn kho trong nước quay trở lại mức trước khi xảy ra xung đột.
Ông Zameer Yusof, quản lý cấp cao phụ trách mảng sản phẩm dầu sạch tại Kpler, nhận định: "Phân tích của chúng tôi cho thấy lượng tồn kho thương mại đối với dầu gasoil và dầu diesel đang thấp hơn ngưỡng đó khoảng 20 triệu thùng, trong khi xăng thiếu hụt khoảng 9 triệu thùng; do đó, việc tạm dừng xuất khẩu các sản phẩm này là điều dễ hiểu".
Theo ước tính của giới thương nhân, trong tháng 9, khối lượng hàng đã được bốc xếp bao gồm 1,4 triệu tấn dầu diesel, 500.000 tấn xăng và ít nhất 2 triệu tấn nhiên liệu bay (bao gồm cả lượng hàng chuyển kho ngoại quan sang Hồng Kông và Ma Cao); con số này cho thấy sự sụt giảm so với tháng 8.
Dữ liệu từ Kpler và LSEG cho thấy Singapore, Malaysia, Úc, Việt Nam, Bangladesh và Philippines là những điểm đến hàng đầu cho các lô hàng nhiên liệu xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 9. Ông Yusof cho biết các nhà máy lọc dầu của Hàn Quốc có thể bù đắp một phần sự thiếu hụt, mặc dù khối lượng giao dịch trên thị trường giao ngay (spot) của họ sẽ bị hạn chế bởi các cam kết hợp đồng dài hạn.
Một quan chức cấp cao trong ngành năng lượng cho biết Bangladesh – quốc gia nhập khẩu tới một phần ba lượng nhiên liệu tinh chế từ Unipec và PetroChina của Trung Quốc – vẫn chưa nhận được bất kỳ thông báo nào từ các công ty này; vị quan chức này cũng nói thêm rằng họ có thể nhập nhiên liệu từ các nguồn khác nếu cần thiết.
Quỳnh Chi
Nguồn: Reuters
