Sơ đồ kiểm soát ưa thích của Iran chạy qua lãnh hải của Iran (ảnh trên). Giải pháp thỏa hiệp được báo cáo sẽ đặt làn tàu vào nằm trong hải phận Iran và làn tàu ra nằm trong hải phận Oman (IRGC).
Chính phủ Mỹ ủng hộ đề xuất của Iran về việc chia sẻ quyền kiểm soát eo biển Hormuz với Oman, đồng thời có kế hoạch coi đây là một biện pháp "tạm thời" cần thiết nhằm khôi phục hoạt động vận tải biển, theo phóng viên Patrick Wintour của tờ The Guardian.
"Mỹ tin rằng thỏa thuận này có thể được thông qua trong nước như một giải pháp tạm thời," Wintour cho biết trong một tuyên bố trên mạng xã hội, đồng thời nói thêm rằng các bên liên quan khác trong khu vực cũng ủng hộ kế hoạch này.
Các thông tin chính của kế hoạch – được nhiều hãng tin đăng tải – cho thấy sẽ có một làn đường phía bắc dành cho tàu đi vào do Iran kiểm soát và một làn đường phía nam dành cho tàu đi ra nằm trong vùng biển của Oman. Barak Ravid của Axios, người có mối quan hệ mật thiết với Nhà Trắng, cho biết giải pháp tạm thời này dự kiến kéo dài 60 ngày, ban đầu không thu phí vận chuyển, sau đó sẽ là hoạt động rà phá thủy lôi tại khu vực trung tâm eo biển. Các nguồn tin của Ravid cho biết, thỏa thuận này đã được lãnh đạo Iran, các bên liên quan trong khu vực và Mỹ chấp thuận, và một thông báo chính thức dự kiến sẽ được đưa ra vào thứ Tư.
Về lâu dài, các điều kiện của Iran cho một lệnh ngừng bắn bền vững lại mâu thuẫn với các ưu tiên của Mỹ: Bộ máy lãnh đạo cứng rắn của Tehran luôn đòi quyền kiểm soát dài hạn đối với eo biển, bao gồm cả quyền thu "phí dịch vụ" đối với tàu thuyền qua lại, và đã tiến hành các cuộc tấn công vào tàu thuyền trung lập để khẳng định yêu sách của mình. Nhà Trắng coi kế hoạch thu phí quá cảnh là một điều không thể chấp nhận (nếu được thực hiện dưới sự quản lý của Iran).
Tuy nhiên, kể từ hôm Chủ nhật, chính quyền Mỹ, tương tự như trong các giai đoạn trước của cuộc xung đột, đã phát tín hiệu rằng một thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz sắp được hoàn tất.
"Tôi nghĩ có khả năng chúng ta sẽ đạt được thỏa thuận để mở lại eo biển ngay hôm nay hoặc ngày mai," Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong một cuộc phỏng vấn vào sáng thứ Ba. Khi cho biết thỏa thuận sẽ bảo đảm "quyền tự do di chuyển", nhưng không làm rõ khía cạnh tài chính. Thông tin về khả năng đạt được thỏa thuận được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Nhà Trắng hủy kế hoạch mở rộng các cuộc không kích nhằm vào cơ sở năng lượng của Iran. Nhiều chuyên gia phân tích về Iran từng lập luận rằng việc tiếp tục ném bom sẽ không mang lại hiệu quả trong việc thay đổi lập trường đàm phán của Iran hay lật đổ chế độ hiện tại. Hơn nữa, Iran có thể sẽ đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh, buộc Mỹ phải tiêu tốn số lượng tên lửa đánh chặn phòng không vốn đang ngày càng khan hiếm.
"Để chấm dứt thế đối đầu, chính quyền sẽ buộc phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải và [khôi phục] quy chế miễn trừ trừng phạt cho phép xuất khẩu dầu mỏ của Iran. Thực tế đó đã định hình các cuộc đàm phán ngay từ đầu," nhà bình luận chính sách Danny Citrinowicz, cựu Trưởng bộ phận phân tích về Iran thuộc Cơ quan Tình báo Quốc phòng Israel, nhận định. "Nếu đây rốt cuộc là thỏa thuận đạt được, đó có thể là phương án ít tồi tệ nhất đối với chính quyền Trump trong bối cảnh hiện tại, đặc biệt là khi xét đến mong muốn rõ ràng của họ trong việc tránh một đợt leo thang quân sự khác."
Duyên
Nguồn: maritime-executive
