Các quốc gia châu Á đang ráo riết tìm kiếm những nhà cung cấp dầu khí mới trong bối cảnh cuộc chiến tại Iran kéo dài, còn các cuộc đàm phán về eo biển Hormuz vẫn rơi vào bế tắc. Là khu vực tiêu thụ chính nguồn năng lượng từ vùng Vịnh, châu Á đang chịu tổn thất nặng nề nhất khi gần 1/5 lượng dầu thô giao dịch trên thế giới bị chặn đứng đột ngột. Giá năng lượng đang tăng vọt khắp khu vực, trong khi dự trữ dầu toàn cầu chạm mức thấp nguy hiểm. Trước tình hình đó, các nhà lãnh đạo châu Á đang chạy đua để thiết lập các nguồn năng lượng mới, từ việc đẩy mạnh hạ tầng năng lượng sạch nội địa đến việc thiết lập quan hệ với những đối tác thương mại đầy bất ngờ.
Đặc biệt, Ấn Độ đã rơi vào tình trạng hỗn loạn do việc đóng cửa kéo dài của eo biển Hormuz. Tuyến đường thủy này vốn là nơi lưu thông của 40% lượng dầu thô cung cấp cho Ấn Độ. Việc bị phong tỏa đột ngột đã gây ra một cú sốc lớn cho quốc gia đông dân nhất thế giới, đẩy giá năng lượng và lạm phát tăng phi mã, khiến đồng Rupee mất giá và làn sóng tháo chạy của các nhà đầu tư. Dữ liệu từ chính phủ Ấn Độ cho thấy, các nhà đầu tư nước ngoài đã rút hơn 20 tỷ USD khỏi thị trường chứng khoán nước này trong 4 tháng đầu năm, đồng thời đồng nội tệ cũng sụt giảm xuống mức thấp kỷ lục so với đồng đô la Mỹ.
Trong bối cảnh đó, Ấn Độ đã đẩy mạnh đáng kể quan hệ thương mại với Venezuela. Quốc gia Nam Mỹ này vốn sở hữu trữ lượng dầu mỏ được chứng thực lớn nhất thế giới, nhưng lĩnh vực xuất khẩu đã sụp đổ trong thập kỷ qua do hệ quả của sự quản lý yếu kém, khủng hoảng kinh tế - xã hội và các lệnh trừng phạt diện rộng từ phía Mỹ cùng các đồng minh. Tuy nhiên, chỉ trong quý vừa qua, lượng dầu Venezuela xuất sang Ấn Độ đã tăng vọt khoảng 50%. Sự bùng nổ này đã đưa Venezuela trở thành nhà cung cấp dầu thô lớn thứ ba của Ấn Độ, chỉ đứng sau Nga và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Sự khởi sắc trong xuất khẩu dầu khí của Venezuela chỉ một phần đến từ nhu cầu gia tăng do cuộc chiến của Mỹ và Israel tại Iran. Nguyên nhân khác, và có lẽ là trọng tâm, chính là việc ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela hiện đã nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ sau khi Tổng thống Nicolas Maduro bị quân đội Mỹ bắt giữ và đưa đi khỏi nước này vào tháng Giêng. Với việc nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu thô ước tính khoảng 303 tỷ thùng của Venezuela, chính quyền Trump dường như đang "ráo riết đưa dầu thô Venezuela trở lại thị trường toàn cầu", theo báo cáo gần đây từ Al Jazeera.
Báo cáo này cho biết thêm: “Các nhà phân tích nhận định Washington đang nỗ lực tái định hình chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu — nhằm làm giảm vị thế của Iran trong bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào — đồng thời thắt chặt sự kiểm soát đối với lĩnh vực dầu mỏ của Venezuela.”
Tuy nhiên, có lẽ còn quá sớm để tuyên bố về bất kỳ sự hồi sinh nào của ngành dầu khí Venezuela, và tương tự, còn quá sớm để Ấn Độ có thể coi dầu thô từ quốc gia này là "phao cứu sinh" dài hạn. Cơ sở hạ tầng của Venezuela đang rơi vào tình trạng tồi tệ đến mức nhu cầu đầu tư khổng lồ đang "phủ bóng đen lên những kỳ vọng kinh tế thời hậu Maduro", theo nhận định của đài France 24.
Tầm ảnh hưởng quá lớn của Mỹ đối với thị trường năng lượng toàn cầu cùng vai trò trong việc gia tăng các biến động thị trường có thể để lại những hệ lụy kéo dài và ngoài ý muốn đối với chiến lược và an ninh năng lượng quốc tế, đặc biệt là tại các quốc gia châu Á. Trên thực tế, những động thái (và cả sự thờ ơ) của Mỹ tại thị trường năng lượng châu Á đang làm xói mòn niềm tin vào Washington với tư cách là một đồng minh chiến lược ở khu vực phía Đông. Ấn Độ, Indonesia và Philippines đều đang phải hứng chịu những hậu quả kinh tế nặng nề mà chưa thấy dấu hiệu khởi sắc.
Các chuyên gia phân tích chính sách tại Diễn đàn Đông Á (East Asia Forum) nhận định rằng: “Cuộc chiến đã làm dấy lên những hoài nghi về các cam kết an ninh của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”, đồng thời có thể trở thành chất xúc tác thúc đẩy sự hợp tác và phối hợp chặt chẽ hơn giữa các nước châu Á trước những thay đổi của dòng chảy thương mại. Báo cáo của Diễn đàn Đông Á kết luận: “Khi cả Mỹ và Trung Quốc ngày càng trở nên thiếu tin cậy, việc hội nhập khu vực về an ninh, năng lượng và tài chính đã trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm giảm bớt những tổn thất dài hạn từ cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz”.
Dương Linh
Nguồn: oilprice
