Ngành giao nhận vận tải đường biển đang trải qua một sự thay đổi về cơ cấu, nơi nhà cung cấp dịch vụ phản hồi nhanh nhất sẽ giành được hợp đồng. Khi ngày càng nhiều chủ hàng sử dụng AI, các yêu cầu sẽ sớm được gửi tự động từ hệ thống này sang hệ thống khác, đòi hỏi câu trả lời chỉ trong vài giây với số lượng lớn mà con người không thể xử lý kịp.
Mặc dù mọi người đều có thể tiếp cận các mô hình AI mạnh mẽ như nhau, nhưng thách thức lại nằm ở khâu tích hợp và nguồn dữ liệu đầu vào. Về mặt dữ liệu: mọi khoản phí áp dụng đều được phân loại chính xác, cập nhật theo đúng tuyến đường và từng tuần, đồng thời phải đầy đủ để tổng chi phí trên báo giá là tổng chi phí thực tế của lô hàng.
Về mặt tích hợp, mô hình AI phải được kết nối trực tiếp vào logic định giá: các quy tắc về biên lợi nhuận theo từng khách hàng và tuyến đường, cơ chế phân bổ cho hãng tàu, cũng như các ngưỡng quyết định khi nào một báo giá được gửi đi tự động và khi nào cần sự can thiệp của con người. Một tác nhân AI không thể đưa ra báo giá nếu thiếu cơ cấu mức cước cụ thể, không thể đặt chỗ nếu không tích hợp với hãng tàu, và không thể xác định biên lợi nhuận phù hợp nếu không hiểu rõ về khách hàng.
Trí tuệ thương mại là yếu tố tạo nên sự khác biệt của riêng doanh nghiệp.
Vào ngày đầu tiên đi vào hoạt động, một đại lý báo giá tự động có thể am hiểu về vận tải biển nói chung nhưng lại chưa hiểu rõ về đặc thù của doanh nghiệp bạn. Sau sáu tháng cùng hàng nghìn lượt báo giá, hệ thống sẽ tạo ra một sản phẩm gần với trực giác – biết rõ hãng tàu nào tuân thủ hạn mức chỗ (allocation), đơn vị gom hàng (co-loader) nào sẽ đưa ra mức giá tốt hơn khi được đàm phán lại lần hai, và trường hợp nào thì việc đàm phán lại đó thực sự mang lại hiệu quả. Chúng tôi gọi quá trình học hỏi đó là 'trí tuệ thương mại'. Trí tuệ này được cấu thành hình thành từ các tầng dữ liệu sau:
- Dữ liệu dịch vụ có chiều sâu và độ bao phủ rộng: thông tin đã được kiểm chứng, có cấu trúc và cập nhật về giá cước của các hãng tàu, lịch trình, tuyến đường và cơ cấu phụ phí.
- Quy tắc thương mại – cách thức nhà cung cấp dịch vụ giao nhận áp dụng cho từng nhóm khách hàng.
- Logic về đối tác các hãng tàu và đơn vị gom hàng được ưu tiên trên từng tuyến đường cụ thể. Điều này dựa trên hạn mức chỗ và lịch sử độ tin cậy qua nhiều năm.
- Quy trình vận hành dịch vụ (playbooks): khi nào nên đề xuất gom hàng (consolidation), cách xử lý các trường hợp ngoại lệ, và mọi kiến thức của đội ngũ vận hành về các tuyến đường.
Trí tuệ nhân tạo phải được tích hợp trực tiếp vào hệ thống vận hành thực tế, đồng thời dữ liệu mới phải được cập nhật ngay khi vừa xuất hiện. Nhờ đó, AI có thể định giá dựa trên tình hình thị trường hiện tại, thay vì dựa trên dữ liệu của lần cập nhật gần nhất. Mỗi báo giá được xử lý sẽ giúp lần báo giá tiếp theo trở nên chính xác hơn.
Các công ty giao nhận hàng hóa (forwarder) có vị thế tốt nhất đều làm tốt một việc: họ tập hợp dữ liệu về giá và dịch vụ vào một nền tảng thống nhất, vững chắc và phát triển các giải pháp mới dựa trên nền tảng đó. Một số công ty tự xây dựng nền tảng này trong nhiều năm. Số khác hợp tác với các đối tác cung cấp khả năng truy cập dữ liệu, thông qua nền tảng làm việc trực tiếp cho đội ngũ nhân viên hoặc thông qua các giao diện API và lớp MCP để họ tự phát triển công cụ riêng. Ví dụ, nền tảng vận tải biển của cargo.one lưu trữ hàng triệu mức giá NAC, giá giao ngay (spot) và giá FAK, với kết nối trực tiếp tới các hãng tàu.
Lộ trình triển khai
Ưu tiên hàng đầu là đưa dữ liệu giá cước toàn cầu vào một hệ thống thống nhất, có thể đọc được bằng máy, bao quát mọi dịch vụ được cung cấp, mọi phương thức vận chuyển và các chi tiết cụ thể mà khách hàng quan tâm. Dưới đây là bốn việc cần làm:
- Coi thông tin thương mại là một tài sản thương mại. Việc thu thập, cấu trúc hóa và cập nhật nguồn dữ liệu này là nhiệm vụ cốt lõi trong thập kỷ tới của ngành giao nhận vận tải biển.
- Hoàn thiện công cụ định giá trước khi ứng dụng AI. Một báo giá chính xác gửi qua email vẫn giá trị hơn một báo giá sai được gửi qua chatbot. Hãy đảm bảo nội dung chính xác trước khi tự động hóa quy trình i gửi báo giá.
- Hãy khiến việc truy cập máy móc trở nên dễ dàng. AI của khách hàng sẽ ngày càng đảm nhận việc yêu cầu báo giá thay cho chính khách hàng. API, máy chủ MCP và quyền truy cập có cấu trúc giúp duy trì vị thế của công ty giao nhận trong danh sách lựa chọn.
- Hãy bắt đầu ngay từ bây giờ. Quá trình học hỏi của hệ thống chỉ thực sự bắt đầu khi nó được vận hành với các giao dịch thực tế, và dữ liệu này không thể ghi lùi ngày tháng. Một công ty giao nhận bắt đầu triển khai ngay trong quý này sẽ có lợi thế đi trước một năm so với đối thủ bắt đầu vào năm sau, dù cả hai cùng sử dụng một nền tảng công nghệ.
Những công ty giao nhận vận tải biển thành công trong một đến hai năm tới là những đơn vị coi trí tuệ thương mại là nền tảng cốt lõi thay vì chỉ là một yếu tố bổ sung. Dữ liệu sạch và có cấu trúc luân chuyển xuyên suốt mọi quy trình. Mỗi báo giá được gửi đi và mỗi mức giá được thiết lập cho một tuyến đường đều đóng vai trò phản hồi, giúp hệ thống ngày càng hoàn thiện và chính xác hơn. Giá cả sẽ tự động điều chỉnh theo biến động thị trường. Một yêu cầu báo giá từ Thượng Hải gửi đến vào ban đêm sẽ được hệ thống xử lý, theo dõi và thậm chí đàm phán sơ bộ ngay cả trước khi nhân sự tại châu Âu kịp thức giấc.
Đây là những công ty giao nhận mà ở đó, một đội ngũ chỉ gồm 100 nhân sự có thể cạnh tranh sòng phẳng với các tập đoàn đa quốc gia hàng nghìn nhân viên, nhờ vào mô hình vận hành khác biệt. Khi các tác nhân AI đảm nhận những công việc thường nhật như báo giá, thu mua dịch vụ và đặt chỗ, đội ngũ nhân sự sẽ có thời gian tập trung vào các lô hàng phức tạp, các khách hàng chiến lược và phát triển kinh doanh mới. Trong khi các công ty giao nhận truyền thống mở rộng quy mô bằng cách tuyển thêm nhân sự, thì các công ty vận hành theo mô hình này lại mở rộng năng lực xử lý thông qua chính khối lượng báo giá mà hệ thống thực hiện.
Dương Linh
Nguồn: splash247
