Khi trời tối, hình dáng và hướng di chuyển của một con tàu không còn dễ nhận biết như ban ngày. Lúc này, hệ thống đèn hành trình và đèn tín hiệu (Navigation Lights) trở thành một trong những dấu hiệu quan trọng giúp người đi biển nhận biết tàu khác, hướng quan sát và một số trạng thái hoạt động của tàu.
Theo COLREG - Công ước quốc tế về phòng ngừa đâm va trên biển, các quy định về đèn và dấu hiệu được quy định tại Phần C, từ Quy tắc 20 đến 31; trong đó từng nhóm tàu và trạng thái hoạt động có những yêu cầu riêng.
🔎 Cùng một con tàu, nhưng nhìn từ mỗi hướng sẽ thấy những tín hiệu khác nhau:
1. Nhìn về phía mũi tàu
Có thể quan sát thấy đèn cột màu trắng, cùng hai đèn mạn: đỏ bên trái (Port) và xanh bên phải (Starboard). Với tàu có chiều dài từ 50 m trở lên, hệ thống đèn cột còn có thêm đèn phía sau đặt cao hơn đèn phía trước.
2. Nhìn từ phía sau tàu
Dấu hiệu đặc trưng là đèn lái (Sternlight) màu trắng, chiếu về phía sau. Đây là tín hiệu giúp nhận biết khi chúng ta đang ở khu vực phía sau con tàu.
3. Nhìn vào mạn trái tàu
Đèn mạn màu đỏ là dấu hiệu đặc trưng. Tùy theo góc quan sát, người đi biển còn có thể nhìn thấy đèn cột hoặc đèn lái trong phạm vi chiếu của chúng.
4. Nhìn vào mạn phải tàu
Ở phía đối diện, đèn mạn màu xanh cho biết mạn phải của tàu đang hướng về phía người quan sát. Việc phân biệt đèn đỏ - xanh là một trong những cơ sở quan trọng để xác định hướng tương đối của tàu vào ban đêm.
⚓️ Không chỉ cho biết hướng, tổ hợp đèn còn giúp nhận biết trạng thái của con tàu:
5. Tàu đang neo
Tàu neo sử dụng đèn trắng toàn hướng theo cách bố trí phù hợp với chiều dài tàu. Với tàu từ 50 m trở lên, hai đèn trắng toàn hướng được bố trí ở phía trước và phía sau, trong đó đèn phía trước đặt cao hơn.
6. Tàu bị hạn chế khả năng điều động – RAM
Tín hiệu đặc trưng là ba đèn toàn hướng xếp theo chiều dọc: đỏ - trắng - đỏ. Tổ hợp đèn này cho biết do tính chất công việc đang thực hiện, khả năng điều động của tàu bị hạn chế.
7. Tàu bị hạn chế do mớn nước - CBD
Có thể được nhận biết bằng ba đèn đỏ toàn hướng xếp thẳng đứng, ngoài hệ thống đèn dành cho tàu đang hành trình. Tình trạng này áp dụng khi mớn nước của tàu trong tương quan với độ sâu và chiều rộng vùng nước có thể hành hải khiến tàu bị hạn chế nghiêm trọng khả năng đi chệch khỏi hướng đang chạy.
8. Tàu đang khai thác thủy sản
Tín hiệu của tàu đánh bắt cá phụ thuộc vào phương thức khai thác. Tàu lưới kéo (Trawling) sử dụng tổ hợp xanh trên - trắng dưới, trong khi tàu đánh cá không phải lưới kéo sử dụng đỏ trên - trắng dưới. Các đèn khác được thể hiện thêm tùy trạng thái và hoạt động thực tế của tàu.
9. Tàu buồm đang hành trình
Tín hiệu cơ bản gồm đèn mạn và đèn lái. Trong một số trường hợp, tàu buồm có thể sử dụng thêm hai đèn toàn hướng đỏ trên - xanh dưới đặt gần đỉnh cột buồm để tăng khả năng nhận biết.
10. Tàu mất khả năng điều động - NUC
Hai đèn đỏ toàn hướng xếp thẳng đứng cho biết tàu đang ở tình trạng mất khả năng điều động do một sự cố bất thường và không thể điều động theo yêu cầu của quy tắc tránh va chạm.
11. Tàu thực hiện lai kéo - chiều dài lai kéo trên 200 m
Khi tổng chiều dài tính từ đuôi tàu lai đến điểm cuối của phương tiện được kéo vượt 200 m, tàu lai sử dụng ba đèn cột màu trắng xếp thẳng đứng, cùng các đèn tín hiệu khác theo quy định. Tín hiệu này giúp các tàu xung quanh nhận biết một tổ hợp lai kéo có chiều dài lớn để lưu ý khi điều động
12. Tàu bị mắc cạn
Ngoài hệ thống đèn dành cho tàu đang neo, tàu mắc cạn còn thể hiện hai đèn đỏ toàn hướng xếp thẳng đứng. Đây là dấu hiệu quan trọng để phân biệt một tàu mắc cạn với một tàu chỉ đang neo bình thường.
💡 Vài ánh đèn, nhưng chứa đựng rất nhiều thông tin.
Trong thực tế, người đi biển không nhận biết tình huống chỉ bằng một màu đèn riêng lẻ. Màu sắc, số lượng, vị trí, góc chiếu và cách kết hợp các đèn phải được quan sát đồng thời để xác định chính xác loại tàu, hướng di chuyển và trạng thái hoạt động.
Nếu ban ngày có Day Shapes - các dấu hiệu nhận biết bằng hình khối, thì khi trời tối, Navigation Lights trở thành phương tiện để các con tàu “nhận ra nhau” giữa biển.
⚓️ Giữa biển đêm, đôi khi chỉ vài điểm sáng cũng đủ truyền đi một thông điệp quan trọng. Hiểu đúng những tín hiệu ấy là kiến thức nền tảng giúp người đi biển nhận biết tình huống, đưa ra phương án điều động phù hợp và góp phần bảo đảm an toàn hàng hải.
Nguồn: Mariners Lounge
