Giá dầu mở cửa giao dịch tuần này với xu hướng giảm sau các báo cáo cho rằng sắp đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Giá dầu Brent lần đầu tiên đã giảm xuống dưới mốc 100 USD sau nhiều ngày. Tuy nhiên, sau đó Tổng thống Trump tuyên bố "không vội vàng" đạt được thỏa thuận và lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển Hormuz vẫn sẽ được duy trì. Trong khi các nhà giao dịch đang hoang mang, các nhà phân tích đã đưa ra cảnh báo: giá dầu thô có thể duy trì ở mức trên ngưỡng 100 USD/thùng trong nhiều năm tới. Đây là một kịch bản chưa từng có tiền lệ đối với ngành dầu mỏ.
Cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ chia sẻ với giới truyền thông rằng các cuộc đàm phán với Iran đang "diễn ra một cách có trật tự và mang tính xây dựng", làm dấy lên sự lạc quan vốn đã là đặc điểm của thị trường dầu mỏ kể từ khi quân đội Iran đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào nước này. Mặc dù việc đóng cửa gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung, các nhà giao dịch vẫn khá chắc chắn rằng tình trạng này sẽ không kéo dài quá vài ngày, hoặc là vài tuần. Ba tháng trôi qua, sự lạc quan này vẫn còn đó.
Trên thực tế, các nhà giao dịch dầu mỏ đã liên tục tăng vị thế bán khống (short positions)t dầu thô trong ít nhất bảy tuần liên tiếp, với kỳ vọng cuộc khủng hoảng đã khiến khoảng 14 triệu thùng dầu mỗi ngày bị rút khỏi nguồn cung toàn cầu sẽ chấm dứt. Theo ông John Kemp, tính đến ngày 19/05, các vị thế bán khống dầu Brent đã vọt lên mức 100 triệu thùng, so với con số 40 triệu thùng hồi cuối tháng 3. Trong khi đó, tuyến đường thủy huyết mạch bị phong tỏa vẫn gần như tê liệt và hiệu ứng gợn sóng đang lan rộng.
Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo hồi đầu tháng này rằng lượng tồn kho giảm nhanh chóng, xuất khẩu từ Trung Đông sụt giảm và nhu cầu tăng cao trong mùa hè có thể đẩy thị trường dầu mỏ toàn cầu vào vùng nguy hiểm vào tháng 7 hoặc tháng 8.
“Tình hình sẽ trở nên rất khó khăn và chúng ta có thể bước vào 'vùng đỏ' trong giai đoạn tháng 7-8 nếu không có bất kỳ sự cải thiện nào”, ông Fatih Birol nói. Khác với những cảnh báo mang tính lý thuyết trước đây, các dữ liệu tồn kho ngày càng cho thấy nhận định của ông Birol hoàn toàn có cơ sở.
Tổng thư ký IEA cho biết lượng dự trữ dầu đang bị hao hụt đều đặn trong khi "không có thêm nguồn dầu mới nào đến từ Trung Đông", đúng vào thời điểm nhu cầu bắt đầu tăng lên vào mùa du lịch cao điểm. Việc thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông là là phần lớn hơn và là vấn đề cấp bách nhất, nhưng bên cạnh đó còn một i vấn đề khác: đó là nhiều năm đầu tư suy giảm vào nguồn cung dầu mới trên phạm vi toàn cầu.
Trong báo cáo phân tích quý mới nhất của các nhà phân tích và đầu tư tài nguyên thiên nhiên Leigh Goehring và Adam Rozencwajg, đầu tư vào ngành dầu khí đã yếu đi trong khoảng một thập kỷ qua, kể từ sau sự bùng nổ của ngành khai thác dầu đá phiến của Mỹ vào những năm 2010. Kết quả là sản lượng toàn cầu gần như chững lại về tốc độ tăng trưởng ở khắp mọi nơi, ngoại trừ các mỏ dầu đá phiến tại Mỹ — nơi tốc độ tăng trưởng cũng đang chậm lại. Hiện tại, với việc eo biển Hormuz bị đóng cửa, thế giới đang đối mặt với tình trạng khan hiếm nguồn cung chưa từng có.
“Thị trường chưa bao giờ phải hoạt động trong một thời gian dài với khối lượng bị ảnh hưởng đồng thời lớn như vậy” hai chuyên gia Goehring và Rozencwajg viết, đồng thời cho biết thêm rằng: ai đoạn khan hiếm mang tính cấu trúc khác sau nhiều năm chi phí đầu tư vốn không đủ, đúng vào lúc thị trường đang đối mặt với một nút thắt vật lý nghiêm trọng mang tính lịch sử””
Các chuyên gia này cho rằng nếu lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz tiếp tục kéo dài, mức giá từ 120 đến 150 USD/thùng sẽ trở thành “trạng thái bình thường mới” của dầu Brent trong vài năm tới — một khi các bên tham gia thị trường nhận ra mức độ nghiêm trọng của vấn đề nguồn cung, bởi vì hiện tại, điều này đang bị đánh giá thấp một cách nghiêm trọng.
“Ít nhất 15 triệu thùng dầu mỗi ngày đang bị cắt giảm trực tiếp. Nếu chỉ xét về khối lượng, sự gián đoạn này đã vượt xa mọi cuộc khủng hoảng dầu mỏ từng xảy ra trong quá khứ. Tuy nhiên, giá dầu Brent giao ngay — thước đo chuẩn xác nhất về lượng dầu thô thực tế — vào thời điểm đỉnh cao cũng chỉ vượt mức kỷ lục của năm 2008 khoảng 4 USD/thùng”, ông Goehring và Rozencwajg chỉ rõ, đồng thời bổ sung thêm rằng “Nói cách khác, thị trường đang đối mặt với một sự đứt gãy năng lượng lớn hơn bất kỳ cột mốc nào từng được ghi nhận, nhưng lại phản ứng như thể đây chỉ là một sự khó khăn nhưng chỉ là bất tiện tạm thời.”
Thời điểm mà nhận thức này bị phá vỡ bởi thị trường vật chất có thể là thời điểm giá dầu bù đắp lại khoảng thời gian đã mất, nói theo một cách khác, tăng vọt và duy trì ở mức cao, trừ khi, tất nhiên, thỏa thuận tai tiếng mà ông Trump đang đàm phán với Tehran thực sự thành hiện thực.
Tuy nhiên, ngay cả khi đạt được thỏa thuận và eo biển Hormuz thông suốt trở lại, hệ thống năng lượng toàn cầu vẫn đứng trước nguy cơ sụp đổ do quy mô khủng hoảng nguồn cung quá lớn, mà ông Goehring và Rozencwajg ước tính lên tới 15 triệu thùng mỗi ngày. Việc khôi phục sản lượng hàng ngày này cần thời gian. Nếu một thỏa thuận không sớm được ký kết, các nhà giao dịch có thể bắt đầu đánh mất sự lạc quan khi các tác động của cuộc khủng hoảng lên thị trường vật chất ngày càng trở nên rõ nét.
“Dầu mỏ lưu thông chậm chạp trong hệ thống toàn cầu,” ông Goehring và Rozencwajg viết. “Thông tin cũng vậy. Trong cả hai trường hợp, tình trạng thực sự của thị trường thường chỉ được bộc lộ sau khi sự mất cân bằng tiềm ẩn trở nên nghiêm trọng hơn nhiều so với dự đoán ban đầu.”
Chris Lin
Nguồn: Oilprice
