- Cơ quan Quan lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) dự báo có hơn 90% khả năng hiện tượng El Niño lần này sẽ trở nên “rất mạnh”, thậm chí có thể là đợt mạnh nhất trong gần 80 năm qua kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu.
- Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hợp Quốc (WFP) ước tính El Niño có thể đẩy thêm gần 50 triệu người trên toàn thế giới vào tình trạng đói nghiêm trọng, tăng 1/5 so với mức hiện tại.
- Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama đã siết chặt các quy định về giới hạn tải trọng tàu thuyền khi đợt khô hạn kéo dài đang đe dọa một trong những tuyến đường thương mại huyết mạch của thế giới.
Thế giới sắp trải qua hiện tượng thời tiết El Niño cực kỳ dữ dội trong năm nay, với nhiệt độ bề mặt nước biển ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương cao hơn mức bình thường. Điều này có thể làm đảo lộn các hình thái thời tiết đặc trưng, dẫn đến mưa lớn ở một số khu vực và hạn hán nghiêm trọng ở những nơi khác. Mặc dù chưa rõ liệu tần suất xuất hiện ngày càng tăng của El Niño có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu do con người gây ra hay không, nhưng nó chắc chắn đang làm trầm trọng thêm các hình thái thời tiết cực đoan ở một số nơi trên thế giới.
El Niño diễn ra vài năm một lần, nhưng năm nay hiện tượng này đã mạnh lên một cách nhanh chóng và dữ dội, đe dọa các hệ sinh thái nhất định, chẳng hạn như các ngư trường ở một số khu vực trên thế giới. Khi lượng nhiệt dư thừa tích tụ trong nước biển giải phóng vào khí quyển, nó có thể gây ra mưa nhiều hơn và nhiệt độ tăng cao, hoặc thậm chí dẫn đến các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt hơn như bão. El Niño cũng có thể dẫn đến mực nước biển dâng cao hơn ở phía đông Thái Bình Dương.
Hiện tượng El Niño được công bố khi mức nhiệt độ đại dương vượt qua một ngưỡng nhất định và duy trì trong nhiều tháng ở khu vực Niño 3 và Niño 4 thuộc vùng trung-đông Thái Bình Dương nhiệt đới. Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) sử dụng chỉ số nhiệt độ bề mặt nước biển trung bình trong 3 tháng để xác định liệu sự kiện El Niño có đang diễn ra hay không, trong khi một số cơ quan khí tượng khác trên thế giới lại sử dụng các chỉ số đo lường khác.
Hiện tượng này có thể khiến mùa bão ở Đại Tây Dương trở nên ôn hòa hơn với số lượng bão ít hơn. Tuy nhiên, dựa trên đánh giá về các năm El Niño trong quá khứ, nó cũng có thể dẫn đến tình trạng hạn hán ở một số khu vực trên thế giới, chẳng hạn như miền nam châu Phi.
“Siêu El Niño” – thuật ngữ do các nhà khoa học đặt ra thay vì được các cơ quan khí tượng sử dụng chính thức – dùng để chỉ hiện tượng nhiệt độ tăng ít nhất 2 độ C so với mức trung bình, như đã từng xảy ra vào các giai đoạn 1982–83, 1997–98, 2015–16 và 2023–24. NOAA cảnh báo rằng có hơn 90% khả năng El Niño đợt này sẽ trở nên “rất mạnh” trong nửa cuối năm, thậm chí có thể là đợt mạnh nhất trong gần 80 năm qua – kể từ khi các dữ liệu bắt đầu được ghi nhận.
Ông Daniel Swain, nhà khoa học khí hậu tại Đại học California, cho biết: “Đây thực sự là một sự kiện đáng chú ý.” Ông Swain giải thích thêm: “Hiện tại chúng ta đã chạm ngưỡng hoặc phá vỡ các kỷ lục cũ, và dự kiến các chỉ số sẽ tăng vọt.”
Hiện tượng El Niño năm 2026 đã làm chậm mùa gieo trồng và cản trở sự phát triển của cây trồng ở một số nơi trên thế giới do lượng mưa thấp hơn mức bình thường và nhiệt độ cao hơn mức trung bình, điển hình là tại Trung Mỹ và Đông Nam Á. Các loại cây trồng phụ thuộc vào nước mưa dự kiến sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề ở một số khu vực trong những tháng tới. Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hợp Quốc ước tính El Niño có thể khiến thêm gần 50 triệu người trên toàn cầu rơi vào tình trạng đói nghiêm trọng, tương đương mức tăng 20%.
Hiện tượng này cũng đang tác động đến hoạt động thương mại khi đe dọa một số tuyến đường thủy quan trọng của thế giới. Panama, một trong những quốc gia có lượng mưa nhiều nhất Trái Đất, đang trải qua đợt hạn hán kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động thương mại qua Kênh đào Panama. Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama đã áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt hơn đối với tải trọng tàu thuyền khi đi qua đây trước những lo ngại về El Niño.
Tờ The Guardian đưa tin, nếu một đợt Siêu El Niño xảy ra và nghiêm trọng như lo ngại của các nhà khí tượng học, nó có thể tác động tiêu cực đến các khu vực trên toàn thế giới theo nhiều cách khác nhau. Trong kịch bản xấu nhất, Siêu El Niño có thể gây ra hạn hán, làm gián đoạn chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu, gây cháy rừng, mưa lớn bất thường, gia tăng tiêu thụ than đá, sự cố lưới điện, suy giảmnguồn lợi thủy sản, căng thẳng địa chính trị gia tăng liên quan đến các nguồn lực nông nghiệp thiết yếu, gia tăng các ca bệnh do nắng nóng và thậm chí là xung đột dân sự.
Thời tiết khắc nghiệt dự kiến sẽ ảnh hưởng nặng nề hơn đến các khu vực nghèo hơn trên thế giới – những nơi thiếu khả năng cung cấp nguồn nước, lương thực và năng lượng thay thế khi khi đối mặt với các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Mặc dù các cơ quan khí tượng sở hữu các mô hình để dự báo tác động của El Niño, nhưng nếu một đợt El Niño mạnh hơn nhiều xảy ra vào năm 2026, vẫn chưa thể chắc chắn độ chính xác của những dự báo đó. Việc các tín hiệu của một đợt El Niño mạnh xuất hiện sớm hơn thường lệ trong năm nay có thể dẫn đến những diễn biến khác biệt so với dự đoán.
Trong lịch sử ghi nhận chưa từng có đợt El Niño nào dữ dội đến mức này. Thêm vào đó, chưa từng có đợt El Niño mạnh nào diễn ra trong bối cảnh khí hậu nóng bức như năm nay. Điều này càng làm cho việc dự báo tác động của hiện tượng thời tiết này trở nên phức tạp hơn. Tuy nhiên, các chuyên gia dự báo của NOAA đã giải thích trong một tuyên bố rằng việc Siêu El Niño được dự báo đạt mức mạnh kỷ lục không đồng nghĩa với việc các tác động của nó sẽ tồi tệ hơn hoặc chắc chắn xảy ra tại hầu hết các khu vực vốn thường chịu ảnh hưởng.
Dựa trên các số liệu đo đạc nhiệt độ Thái Bình Dương trong những tháng gần đây, các nhà khí tượng học dự báo một đợt El Niño cực kỳ mạnh trong năm nay, có khả năng gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan ở nhiều nơi trên thế giới. Tuy nhiên, nếu mức độ nghiêm trọng của hiện tượng này vượt qua tất cả các kỷ lục trước đây, việc dự báo tác động của nó đối với các khu vực khác nhau sẽ trở nên gần như bất khả thi.
Dương Linh
Nguồn: oilprice
