Thị trường tàu chở hàng rời đã chứng kiến đà tăng trưởng mạnh mẽ, chạm mốc kỷ lục trong vòng 5 năm qua. Trong báo cáo tuần mới nhất, công ty môi giới tàu biển Xclusiv cho biết: “Thị trường tàu Capesize đã bước vào vùng giá trị chưa từng thấy trong gần 5 năm, khi chỉ số bình quân cước thuê tàu định hạn C5TC của Baltic Exchange đạt 54.791 USD/ngày vào ngày 4/9/2026. Dữ liệu lịch sử của sàn Baltic cho thấy lần gần nhất mức thu nhập vượt ngưỡng này là ngày 21/10/2021 với 57.374 USD/ngày, ngay sau khi đợt tăng giá kỷ lục năm 2021 đạt đỉnh ở mức xấp xỉ 87.000 USD/ngày. Vì vậy, đà tăng hiện tại không chỉ là sự cải thiện ngắn hạn mang tính mùa vụ, mà đã đưa thị trường hiện naysánh ngang với một trong những giai đoạn thị trường cước vận tải tăng trưởng mạnh mẽ nhất thời kỳ hậu Covid-19”.
Theo Xclusiv, “động lực chính thúc đẩy đà tăng trưởng này đến từ khu vực Đại Tây Dương. Hoạt động xuất khẩu quặng sắt của Brazil đã gia tăng mạnh mẽ, trong khi nguồn bauxite từ Guinea tiếp tục tạo ra nhu cầu vận tải đường dài đáng kể đến Trung Quốc. Các lô hàng quặng sắt của Brazil gần đây đã tăng khoảng 20% so với tuần trước, còn xuất khẩu bauxite của Guinea (tính trung bình theo chu kỳ 4 tuần) cao hơn khoảng 55% so với cùng kỳ năm ngoái, củng cố thêm sức mạnh của nhu cầu vận chuyển hàng hóa tại khu vực Đại Tây Dương. Điều này đặc biệt quan trọng đối với dòng tàu Capesize, bởi các lô hàng từ khu vực Đại Tây Dương đòi hỏi thời gian vận chuyển dài hơn và làm gia tăng nhu cầu vận tải tính theo đơn vị tấn-dặm. Trong quý II/2026, tổng nhu cầu tấn-dặm của tàu Capesize đã tăng 4,9% so với cùng kỳ năm trước nhờ mức tăng trưởng 2% từ quặng sắt, 7,7% từ bauxite và 15,3% từ than đá. Đồng thời, số lượng tàu Capesize chưa có hợp đồng đang chạy không tải (ballasting) về hướng Nam Đại Tây Dương được ghi nhận đã giảm xuống chỉ còn khoảng một nửa so với năm ngoái, buộc các bên thuê tàu phải cạnh tranh gay gắt để giành lấy nguồn cung tàu sẵn sàng nhận hàng đang trở nên khan hiếm hơn nhiều”.
Công ty môi giới tàu biển cho biết thêm: “Yếu tố thời tiết đã tạo thêm áp lực. Những gián đoạn gần đây tại khu vực Thái Bình Dương đã hạn chế nguồn cung tàu sẵn có đúng vào thời điểm cầu vận tải hàng hóa tăng vọt ở cả hai khu vực đại dương, tạo nên tình huống mà các nhà môi giới gọi là 'cơn bão hoàn hảo' – sự kết hợp giữa nhu cầu tăng cao và nguồn cung thắt chặt. Mối đe dọa tái diễn từ lực lượng Houthi cùng tình trạng bất ổn lan rộng tại Trung Đông không phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đà tăng giá cước của phân khúc Capesize, bởi các tuyến vận tải chính từ Brazil/Tây Phi đi Trung Quốc không đi qua Biển Đỏ. Tuy nhiên, những lo ngại dai dẳng về an ninh vẫn góp phần làm giảm hiệu suất khai thác đội tàu, gia tăng rủi ro trong hành trình và khiến thị trường vận tải biển trở nên nhạy cảm hơn trước các gián đoạn trên những tuyến đường huyết mạch. Thị trường hợp đồng kỳ hạn cũng đang phản ánh xu hướng tích cực này: các hợp đồng vận chuyển hàng hóa kỳ hạn tháng 9 và tháng 10 gần đây đã giao dịch quanh mức 50.000 USD/ngày, trong khi hợp đồng cho quý I/2027 đạt gần 32.000 USD/ngày — một mức giá cao bất thường đối với một quý vốn thường có nhu cầu thấp theo yếu tố mùa vụ. Điều này cho thấy thị trường đang định giá dựa trên kỳ vọng về một xu hướng bền vững hơn là chỉ phản ứng với tình trạng khan hiếm tàu tức thời trên thị trường giao ngay”.
Công ty môi giới tàu biển cho biết thêm rằng: “Điều có ý nghĩa quan trọng hơn đối với thị trường mua bán tàu (S&P) là đà tăng trưởng hiện tại không chỉ diễn ra trong năm 2026. Dựa trên các số liệu theo dõi hằng ngày từ Baltic tính đến ngày 4/9, chỉ số bình quân cước thuê tàu định hạn C5TC đạt mức trung bình khoảng 24.488 USD/ngày trong giai đoạn 2024–2026, tăng khoảng 11% so với con số 22.005 USD/ngày trong giai đoạn 2021–2023. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi giai đoạn trước đó bao gồm cả năm 2021 — thời điểm mức trung bình năm đạt tới 33.333 USD/ngày. Ngược lại, giai đoạn hiện tại cho thấy sự ổn định cao hơn: đạt 22.593 USD/ngày vào năm 2024; 21.297 USD/ngày vào năm 2025 và tính từ đầu năm 2026 đến nay đã đạt 31.937 USD/ngày”.
Trong khi đó, Xclusiv kết luận: “Xét từ góc độ chủ tàu, dựa trên các dữ liệu hiện có, giai đoạn 2024–2026 có thể coi là thời kỳ hoạt động hiệu quả hơn. Với chi phí vận hành (OPEX) của dòng tàu Capesize nhìn chung không vượt quá 8.000–9.000 EUR/ngày, doanh thu cước vận tải bình quân đã mang lại biên lợi nhuận hoạt động đáng kể (trước khi tính đến chi phí tài chính và vốn), trong khi mức cước giao ngay hiện tại đang cao gấp nhiều lần chi phí vận hành. Nếu đà tăng trưởng mạnh mẽ của giá cước hiện nay được duy trì bền vững, tác động đối với thị trường mua bán tàu (S&P) là rất rõ ràng: khả năng tạo dòng tiền mạnh mẽ, tâm lý lạc quan hơn từ phía chủ tàu, đồng thời tiếp tục củng cố giá trị vốn đã ở mức cao của các tàu Capesize đã qua sử dụng.”
Dương Linh
Nguồn: hellenicshipping
