Đề nghị của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về việc hỗ trợ Tổng thống Donald Trump trong vấn đề Iran đã đánh dấu một sự thay đổi trong lập trường của Trung Quốc, nhưng đây không phải là bước ngoặt chiến lược mà thị trường có thể đang kỳ vọng.
Trong thời điểm ông Trump và ông Tập tiến hành hội đàm , các quan chức Iran đã xác nhận một loạt tàu thuyền của Trung Quốc đã đi qua eo biển Hormuz sau các cuộc thảo luận trực tiếp giữa Tehran và Bộ Ngoại giao Trung Quốc theo những gì Iran công khai mô tả là "các giao thức quản lý của Iran".
Đồng thời, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đã có hơn 30 con tàu đi qua khu vực này kể từ đêm hôm trước. Và cùng lúc đó, một tàu thương mại đã bị bắt giữ cách bờ biển UAE 38 hải lý bởi những người không có thẩm quyền. Cả hai sự việc đều diễn ra trong cùng một giờ, trên cùng một tuyến đường thủy.
Bắc Kinh đã chuyển từ thái độ im lặng sang mơ hồ. Điều đó có ý nghĩa nhưng không phải là một giải pháp.
Bức tranh hiện ra từ ngày 14/5 không phải là một cục diện mới. Đó vẫn là bức tranh chiến lược hiện hữu, chỉ trở nên rõ nét hơn và linh hoạt hơn một mức độ. Trung Quốc vẫn là khách hàng mua dầu lớn nhất và là nhà cung cấp hàng hóa chính của Iran – chính là "đòn bẩy" mà ông Trump từng công khai nhắc đến tại Bắc Kinh.
Kênh ngoại giao Vương Nghị, một ấn phẩm trước đây đánh giá là hoạt động tốt nhưng hiện đang trong trạng thái tạm dừng hoạt động, giờ đây đã chứng minh được một kết quả cụ thể: một giao thức lưu thông đối với tàu thuyền Trung Quốc được đàm phán trực tiếp với Tehran.
Bắc Kinh đã chuyển từ vai trò thụ động hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng sang vai trò chủ động quản lý hành lang tiếp cận của riêng mình. Đó là một bước tiến có ý nghĩa. Tuy nhiên, đó không phải là cam kết làm trung gian hòa giải cho một giải pháp toàn diện.
Thông cáo từ Nhà Trắng về hội nghị thượng đỉnh chỉ gói gọn trong một nguyên tắc duy nhất được thống nhất: Eo biển Hormuz phải được giữ thông suốt để đảm bảo dòng chảy năng lượng tự do. Không có khuôn khổ nào được đề ra. Không có cam kết nào của Trung Quốc về các bước hòa giải cụ thể. Không có mốc thời gian nào được nêu ra.
Lời đề nghị được cho là có điều kiện của ông Tập Cận Bình, theo lời ông Trump, “nếu tôi có thể giúp đỡ được gì đó” — và hoàn toàn không được nhắc tới trong các thông cáo chính thức của Bắc Kinh về cuộc gặp.Trung Quốc đã mở rộng khả năng hỗ trợ ngoại giao. Họ chưa kích hoạt đòn bẩy ngoại giao.
Một tiết lộ từ các chỉ huy quân sự Mỹ hôm thứ Năm đã bổ sung thêm một lớp thông tin mà thị trường chưa phản ánh đầy đủ. Mỹ đã phá hủy hơn 90% kho dự trữ khoảng 8.000 quả thủy lôi của Iran.
Nhưng Iran vẫn duy trì quyền tiếp cận hoạt động đối với 30 trong số 33 địa điểm phóng tên lửa dọc theo eo biển và khoảng 70% kho tên lửa trước chiến tranh.
Tác động thực tiễn: rủi ro đối với vận tải biển đã chuyển dịch từ hình thức rải thủy lôi ngăn chặn khu vực — vốn phong tỏa đường thủy một cách bừa bãi — sang hình thức tấn công bằng tên lửa chính xác, có thể nhắm mục tiêu vào các tàu cụ thể một cách có chọn lọc. Đối với các đơn vị bảo hiểm, đây là một hồ sơ rủi ro khác biệt hoàn toàn. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh có thể sẽ không giảm nhanh như mức độ mà việc mở một phần hành lang có thể cho thấy.
Tất cả những điều này không làm thay đổi ràng buộc cố hữu. Iran đã nêu rõ các điều kiện của mình: Mỹ phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, giải phóng hàng tỷ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt trước khi Tehran mở lại eo biển một cách vô điều kiện.
Washington đã không chấp thuận bất kỳ điều khoản nào trong số này. Sự "giúp đỡ" của Trung Quốc, d dù được đề nghị chân thành đến đâu, cũng không thể thu hẹp khoảng cách đàm phán lớn như vậy nếu không có những nhượng bộ từ phía Mỹ — mà về mặt chính trị hiện vẫn chưa thể thực hiện được.
Cuộc khủng hoảng Hormuz đã bước vào giai đoạn " mơ hồ có kiểm soát" và Bắc Kinh, như thường lệ, đã tự đặt mình vào trung tâm của sự mơ hồ đó hơn là đứng đầu bất kỳ giải pháp nào.
Chris Lin
Nguồn: Container-news
