Các vùng biển trên thế giới đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa, khiến hoạt động hàng hải ngày càng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Bên cạnh những thách thức về an ninh, các tàu thương mại còn phải chịu tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Các cơn bão thường xuyên, xoáy thuận nhiệt đới, gió mạnh và thời tiết khắc nghiệt, cùng với nạn cướp biển, bắt giữ tàu và trộm cắp trên biển đã khiến hoạt động vận tải biển trở nên rủi ro hơn.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về một số vùng biển nguy hiểm nhất thế giới đối với tàu thuyền.
1. Ấn Độ Dương (Indian Ocean)
Là đại dương lớn thứ ba thế giới, Ấn Độ Dương được đánh giá là một trong những vùng biển nguy hiểm nhất đối với tàu thuyền. Theo thống kê, khu vực này đã ghi nhận khoảng 150 vụ đắm tàu.
Hiện tượng nóng lên toàn cầu đã tác động đến các đại dương và vùng biển trên thế giới. Tuy nhiên, Ấn Độ Dương đang ấm lên nhanh hơn các đại dương khác, trong đó Biển Ả Rập và khu vực Đông Nam Ấn Độ Dương là những điểm nóng về gia tăng nhiệt độ.
Khu vực Bắc Ấn Độ Dương đang phải đối mặt với những cơn bão nhiệt đới ngày càng mạnh, có sức gió vượt 168 km/h và lượng mưa lớn, gây ra sóng cao và biển động dữ dội, ảnh hưởng trực tiếp đến các tàu chở hàng.
Theo Cục Hàng hải Quốc tế (IMB), Vịnh Aden, eo biển Malacca và Vịnh Aden là những khu vực thường xuyên xảy ra các vụ cướp biển và cướp có vũ trang nhằm vào tàu thuyền.
Bộ Giao thông Vận tải Hoa Kỳ cho biết Vịnh Ba Tư, Vịnh Oman, khu vực Eo biển Hormuz, Biển Ả Rập, Biển Đỏ, eo biển Bab el-Mandeb và Lưu vực Somalia đang đối mặt với những xung đột địa chính trị khi các quốc gia hoặc các thực thể khác tìm cách kiểm soát các kênh đào, tuyến đường thủy và eo biển chiến lược tại Ấn Độ Dương nhằm phục vụ lợi ích riêng.
Gần đây, lực lượng Houthi tại Yemen đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những tàu có liên hệ với Israel trên Biển Đỏ, nhằm gây sức ép buộc Israel chấm dứt cuộc chiến tại Gaza, nơi hàng nghìn dân thường vô tội đã thiệt mạng.
2. Eo biển Drake (Drake Passage)
Eo biển Drake nằm giữa Mũi Horn ở cực Nam Nam Mỹ, khu vực Argentina và Chile, cùng quần đảo Nam Shetland thuộc Nam Cực. Tuyến đường biển này kết nối Biển Scotia thuộc Đại Tây Dương với khu vực Đông Nam Thái Bình Dương và mở rộng về phía Nam Đại Dương.
Đây được xem là một trong những vùng biển nguy hiểm nhất thế giới, từng là nơi chôn vùi khoảng 800 con tàu và cướp đi sinh mạng của 20.000 người.
Được đặt theo tên nhà thám hiểm người Anh Francis Drake, vùng biển này nổi tiếng với những con sóng dữ khổng lồ (rogue waves), có thể cao tới 12 m. Thậm chí, từng có ghi nhận về những con sóng cao hơn 65 feet (khoảng 19,8 m) tại đây
Một trong những dòng hải lưu mạnh nhất thế giới đi qua khu vực này do không gặp phải bất kỳ vật cản nào từ đất liền.
Các dòng hải lưu này đưa carbon xuống những tầng nước sâu, nơi carbon có thể được lưu giữ trong hàng nghìn năm. Đồng thời, chúng vận chuyển chất dinh dưỡng và nhiều vật chất khác từ Thái Bình Dương đến Bắc Đại Tây Dương.
Do là tuyến đường biển hẹp nhất gần Nam Cực, eo biển Drake có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình lưu thông nước quanh Nam Cực, cũng như hệ thống tuần hoàn đại dương toàn cầu, qua đó tác động đến khí hậu Trái Đất.
3. Bắc Đại Tây Dương (North Atlantic Ocean)
Bắc Đại Tây Dương được giới hạn ở phía nam bởi Newfoundland và bán đảo Iberia ở phía Nam và Lưu vực Á-Âu ở Bắc Cực
Đây là một trong những vùng biển nguy hiểm đối với hoạt động hàng hải, đặc biệt trên các tuyến đường đi qua Biển Bắc và khu vực Tam giác Bermuda, nơi thường xuyên xảy ra các hiện tượng thời tiết khó dự đoán, bao gồm bão, xoáy thuận, những con sóng khổng lồ và băng trôi.
Theo các kết quả nghiên cứu mới, hoạt động hàng hải tại Bắc Đại Tây Dương đang trở nên rủi ro hơn do số lượng băng trôi xuất hiện trong khu vực ngày càng gia tăng.
Nhiệt độ toàn cầu tăng cùng với sự ấm lên của đại dương khiến những khối băng vốn bị giữ cố định trở nên dễ dịch chuyển hơn. Chúng có thể trôi nổi, gây tắc nghẽn các tuyến hàng hải hẹp hoặc trở thành mối nguy hiểm đối với tàu thuyền trên vùng biển mở
Hiện tượng này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong tương lai, không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động hàng hải mà còn tác động đến môi trường biển và các loài sinh vật, trong bối cảnh nhiệt độ Bắc Cực tiếp tục tăng.
Năm 2017, băng biển đã cản trở hoạt động hàng hải tại vùng biển ngoài khơi Newfoundland. Một số tàu bị mắc kẹt trong băng, và một số tàu thuyền khác bị chìm do thân tàu bị băng phá hỏng.
Ngoài các yếu tố trên, thời tiết tại Bắc Đại Tây Dương còn chịu ảnh hưởng của các luồng gió và khối không khí di chuyển từ Bắc Mỹ, hình thành vùng áp thấp gần Iceland và vùng áp cao gần quần đảo Azores.
Sự tương tác giữa các hệ thống khí áp này hình thành các cơn bão kèm gió mạnh, di chuyển về phía Iceland và Newfoundland. Cường độ bão phụ thuộc vào sự chênh lệch nhiệt độ, vì vậy các cơn bão mùa đông thường mạnh hơn bão mùa hè.
4. Biển Bering (Bering Sea)
Là một vùng biển rìa lục địa thuộc Bắc Thái Bình Dương, Biển Bering được đánh giá là khu vực nguy hiểm đối với tàu thuyền.
Đặc biệt nguy hiểm là eo biển Bering, nằm giữa Nga và Alaska, khu vực này nổi tiếng với các tảng băng trôi, các dòng hải lưu mạnh và điều kiện thời tiết khó dự đoán.
Bán đảo Alaska ngăn cách Biển Bering với Vịnh Alaska. Biển Bering có diện tích khoảng 770.000 dặm vuông (gần 2 triệu km²), nằm gần Alaska, vùng Viễn Đông của Nga, bán đảo Kamchatka và quần đảo Aleutian.
Sự tương tác phức tạp giữa các dòng hải lưu và băng biển đã tạo nên một hệ sinh thái có năng suất sinh học cao tại Biển Bering.
Đây là môi trường sống của nhiều loài cá voi, bao gồm cá voi lưng gù, cá voi xám, cá voi xanh, cá voi trắng Beluga và loài cá voi đầu bò Bắc Thái Bình Dương, loài hiếm nhất thế giới.
5. Biển Đông (South China Sea)
Là một vùng biển rìa lục địa thuộc Tây Thái Bình Dương, Biển Đông được xem là một trong những vùng biển có nhiều tranh chấp nhất thế giới.
Khu vực này được bao quanh bởi Trung Quốc, Đài Loan, Philippines, đảo Borneo, đảo Sumatra, v.v …
Do vị trí chiến lược, Trung Quốc tuyên bố phần lớn vùng biển này là lãnh hải của mình – một hành động trái với luật pháp quốc tế và xâm phạm quyền lợi của các quốc gia láng giềng như Philippines.
Các mối nguy hiểm đối với hoạt động hàng hải tại Biển Đông bao gồm nhiều vấn đề như an ninh hàng hải, an ninh kinh tế, tranh chấp lãnh thổ và các vấn đề bảo vệ môi trường.
Theo số liệu thống kê, khoảng 250 vụ tai nạn tàu thuyền đã xảy ra tại Biển Đông trong giai đoạn 2007–2017, mức cao nhất thế giới khi phân loại theo khu vực.
Phần lớn các vụ tai nạn liên quan đến tàu chở hàng và tàu cá. Những nguyên nhân chính bao gồm nước tràn vào tàu, hỏa hoạn trên tàu, sai sót của con người và điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Ngoài những tranh chấp lãnh thổ, khu vực Đông Nam Biển Đông được gọi là Dangerous Ground (Vùng biển nguy hiểm), cái tên phản ánh đúng thực trạng nơi đây.
Khu vực này có nhiều đảo thấp, rạn san hô ngầm, đảo san hô vòng và các cấu trúc đá nhô lên từ đáy biển.
Dangerous Ground nằm quanh quần đảo Trường Sa và cực kỳ nguy hiểm đối với tàu thuyền.
Hơn nữa, khu vực này cần được thăm dò và lập bản đồ chi tiết hơn vì đây là vùng biển đang có tranh chấp, một số bãi cạn và rạn san hô có thể xuất hiện trên hải đồ này nhưng lại không được thể hiện trên hải đồ khác.
Vì vậy, việc tránh đi qua khu vực Dangerous Ground được xem là biện pháp an toàn nhất đối với người đi biển.
6. Biển Đen (Black Sea)
Vùng biển mang tính chiến lược này nằm ở vùng cực phía Đông Nam châu Âu, được bao quanh bởi Ukraine, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Georgia, Romania và Bulgaria.
Có hình dạng gần như bầu dục và bao phủ một lưu vực rộng lớn, Biển Đen kết nối với Đại Tây Dương thông qua eo biển Bosphorus, Biển Marmara, eo biển Dardanelles, Biển Aegean và Địa Trung Hải.
Khu vực phía Bắc Biển Đen, gần Ukraine, là một tuyến hàng hải huyết mạch, đồng thời là khu vực giàu nguồn lợi thủy sản và đa dạng sinh học.
Khu vực này cũng có nhiều cảng biển, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động trao đổi kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, những diễn biến trong thời gian gần đây đã khiến Biển Đen trở thành một khu vực nguy hiểm đối với tàu thuyền.
Cuộc xung đột Nga – Ukraine đã biến tuyến thương mại hàng hải từng nhộn nhịp này thành một khu vực giao tranh, gây nguy hiểm cho các tàu chở hàng.
Các cuộc đối đầu hải quân giữa Nga và Ukraine làm gia tăng rủi ro cho hoạt động vận tải biển tại khu vực này, đe dọa nghiêm trọng đến an toàn hàng hải
7. Vịnh Guinea (Gulf of Guinea)
Vịnh Guinea nằm ở phần cực Đông Bắc của Đại Tây Dương, ngoài khơi bờ biển phía Tây châu Phi.
Đây được biết đến là một trong những khu vực nguy hiểm nhất đối với tàu thuyền do thường xuyên xảy ra các vụ cướp biển và cướp có vũ trang trên biển, đe dọa trực tiếp đến sự an toàn và an ninh của thuyền viên và tàu.
Theo Cục Hàng hải Quốc tế (IMB), trong năm ngoái đã xảy ra ít nhất chín vụ cướp biển tại vịnh này.
Ngoài cướp biển, những vấn đề khác khiến Vịnh Guinea trở thành khu vực nguy hiểm đối với tàu thuyền bao gồm bắt cóc đòi tiền chuộc, đánh bắt hải sản trái phép, các hoạt động khai thác dầu khí bất hợp pháp và buôn bán ma túy.
Trong đó, bắt cóc đòi tiền chuộc được xem là một trong những mối đe dọa phổ biến nhất.
Thống kê cho thấy, số vụ bắt cóc thuyền viên tại Vịnh Guinea đã tăng 50% trong giai đoạn 2018–2019.
8. Biển Bắc (North Sea)
Biển Bắc nằm giữa Vương quốc Anh, Na Uy, Đan Mạch, Hà Lan, Đức, Bỉ và Pháp.
Vùng biển này kết nối với Đại Tây Dương thông qua eo biển Manche (English Channel) và Biển Na Uy.
Biển Bắc và các vùng biển xung quanh quần đảo Anh là những khu vực khó di chuyển đối với tàu thuyền do thời tiết khó dự đoán, thường xuyên xuất hiện sương mù, gió mạnh và bão.
Nguy cơ tai nạn càng gia tăng do Biển Bắc là một trong những tuyến hàng hải nhộn nhịp nhất thế giới, với mật độ tàu thuyền lưu thông cao, làm tăng khả năng xảy ra tai nạn và va chạm.
Bên cạnh đó, các hoạt động khai thác dầu khí tại Biển Bắc cũng tiềm ẩn những nguy cơ đối với môi trường. Khi xảy ra sự cố tràn dầu hoặc rò rỉ khí đốt có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với hệ sinh thái biển.
9. Biển Tasman (Tasman Sea)
Biển Tasman là một vùng biển rìa lục địa thuộc Nam Thái Bình Dương, nổi tiếng với điều kiện thời tiết khó dự đoán, các dòng hải lưu mạnh, xoáy thuận nhiệt đới và bão.
Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định của tàu, đòi hỏi các thuyền viên phải đặc biệt thận trọng khi đi qua khu vực.
Một số khu vực trên Biển Tasman nằm ở vị trí khá xa xôi, khiến công tác tiếp cận và cứu hộ trở nên khó khăn khi xảy ra tai nạn.
Đây là tuyến hàng hải quan trọng, kết nối các cảng biển lớn như Sydney, Melbourne và Auckland. Khi di chuyển qua Biển Tasman, các thuyền viên và người điều khiển tàu thuyền được khuyến cáo thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết theo thời gian thực, đồng thời, tàu thuyền cần được trang bị đầy đủ các thiết bị định vị, và trang thiết bị cứu sinh an toàn phù hợp.
10. Vịnh Biscay (Bay of Biscay)
Vịnh Biscay thuộc khu vực Đông Bắc Đại Tây Dương, nằm dọc bờ biển phía Tây nước Pháp và phía Bắc Tây Ban Nha.
Đây là vùng biển nổi tiếng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhất tại Đại Tây Dương, thường xuyên xuất hiện những con sóng khổng lồ gây khó khăn cho hoạt động hàng hải.
Khu vực phía Tây Nam của vịnh thường bị bao phủ bởi sương mù dày đặc vào mùa xuân và đầu mùa hè.
Khi mùa đông đến, điều kiện thời tiết có thể trở nên tồi tệ hơn do xuất hiện những trận giông bão dữ dội
Các cơn bão này mang theo sóng lớn và mưa dữ dội trút xuống các vùng ven biển.
Các trận bão gió mạnh có thể hình thành khi áp suất giảm đột ngột; chúng di chuyển dọc theo dòng hải lưu Gulf Stream với tốc độ rất lớn, tương tự bão nhiệt đới — rồi đổ bộ vào Vịnh Biscay với cường độ mạnh nhất
Kết luận
Các bên liên quan trong ngành, các công ty vận tải biển và đơn vị vận hành cần tổ chức đào tạo cho thuyền viên về cách ứng phó với các tình huống khẩn cấp trên tàu như đã đề cập trong bài viết, chẳng hạn như khi gặp biển động hoặc bị cướp biển tấn công. Việc đào tạo bài bản và thực thi nghiêm túc các quy trình là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn cho thuyền viên và tàu thuyền khi di chuyển qua những vùng biển nguy hiểm.
Bên cạnh đó, tàu thuyền cần được bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ và thực hiện kiểm tra thường xuyên nhằm đánh giá khả năng đi biển cũng như tình trạng kỹ thuật của tàu. Cuối cùng, tất cả tàu thuyền cần được trang bị đầy đủ các phương tiện bảo đảm an toàn và thiết bị cứu sinh, bao gồm xuồng cứu sinh và bè cứu sinh, nhằm sẵn sàng ứng phó khi xảy ra sự cố trên biển.
Quynh Chi
Source: Marine Insight.
